مشخصات زهپاد REMUS ۶۰۰

نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی روز یکشنبه مورخه ۵ مهر، از توقیف یک شناور زیرسطحی بدون‌سرنشین (زهپاد) آمریکایی در تنگه هرمز خبر داد. طبق اعلام سپاه، شناور توقیف‌شده از نوع REMUS ۶۰۰ بوده و در جریان یک عملیات هماهنگ، شناسایی و متوقف شده است. سپاه می‌گوید در این عملیات از اشراف اطلاعاتی و توانمندی‌های جنگ الکترونیک استفاده شده و این شناور اکنون در اختیار متخصصان نیروی دریایی سپاه قرار دارد تا اطلاعات موجود در آن بازیابی شود. پیش‌تر خبر توقیف یک شناور دیگر در محدوده ورودی تنگه هرمز با نام Dive-LD نیز منتشر شده بود.

زهپاد REMUS ۶۰۰

زهپاد REMUS ۶۰۰ یک وسیله نقلیه زیرآبی بدون سرنشین با ظاهری مشابه اژدر است که می‌تواند یک مأموریت از پیش برنامه‌ریزی‌شده را انجام دهد. نخستین نمونه آن در سال ۲۰۰۳ در مؤسسه اقیانوس‌شناسی وودز هول ساخته شد. شرکت Hydroid که اکنون بخشی از HII است، تولید تجاری این وسیله را بر عهده داشت.

بدنه REMUS ۶۰۰ از چند بخش تشکیل شده که می‌توان آنها را از یکدیگر جدا و برای مأموریت‌های مختلف دوباره پیکربندی کرد. به همین دلیل، طول و مدت فعالیت آن با توجه به تجهیزات حمل‌شده و تعداد محفظه‌های باتری می‌تواند تغییر کند. HII همچنین اعلام کرده که این وسیله برای مأموریت‌های جست‌وجو و بازیابی و عملیات در بستر دریا نیز قابل استفاده است. مهم‌ترین کاربرد نظامی REMUS ۶۰۰، مربوط به شناسایی مین‌های دریایی می‌شود. نیروی دریایی آمریکا از گونه‌ای از این وسیله با نام Mk ۱۸ UUV استفاده می‌کند که بر پایه REMUS ۶۰۰ ساخته شده است. این وسیله با استفاده از سونار جانبی و حسگرهای اقیانوس‌شناسی، برای شناسایی مین‌ها در آب‌های کم‌عمق به کار می‌رود.

مشخصات REMUS ۶۰۰

HII مشخصات مدل 600M را در شرایطی اعلام کرده که حسگرهای استاندارد آن فعال باشند. هر دو مجموعه ارقام نیز با توجه به تعداد باتری‌ها، تجهیزات محموله و سرعت حرکت می‌توانند تغییر کنند.

خبرگزاری WANA درباره اینکه توقیف این زهپاد چه اطلاعاتی می‌تواند فاش کند، می‌نویسد که «حافظه مأموریت، مسیرهای ثبت‌شده، داده‌های سونار، الگوهای جست‌وجو، تنظیمات ناوبری و پیکربندی نرم‌افزار» این وسیله می‌تواند اطلاعاتی درباره نحوه فعالیت سامانه‌های زیرآبی آمریکا در تنگه هرمز ارائه دهد.

میزان اطلاعاتی که از یک REMUS ۶۰۰ بازیابی می‌شود، به پیکربندی آن و همچنین سالم ماندن داده‌های ذخیره‌شده بستگی دارد. پس از گم شدن Dive-LD، برایان کلارک از مؤسسه هادسون به رویترز گفت مهندسان ایرانی «قطعاً می‌توانند سیستم‌های مکانیکی» این وسیله را مهندسی معکوس کنند، هرچند نرم‌افزار آن دارای سازوکارهای دفاعی داخلی است.

REMUS ۶۰۰ در زیر آب از طریق یک مودم صوتی با فرکانس پایین ارتباط برقرار می‌کند. این ارتباط در مقایسه با حجم داده‌ای که سونار بوجود می‌آورد، ظرفیت بسیار کمتری دارد؛ بنابراین تصاویر و داده‌های مربوط به عملیات سونار معمولاً تا زمان بازیابی وسیله روی حافظه داخلی آن ذخیره می‌شوند. در صورتی که یک وسیله در حال بررسی مسیرهای منتهی به تنگه هرمز بوده باشد، ممکن است تصاویر مربوط به بستر دریا و مسیرهای پیمایش‌شده را در اختیار داشته و این داده‌ها نشان دهند نیروهای آمریکایی در چه مناطقی به دنبال مین‌های دریایی بوده‌اند.

گزارشات مربط به استفاده از جنگ الکترونیک برای توقیف این وسیله می‌تواند از دو مسیر احتمالی بررسی شود. GPS، وای‌فای و ارتباطات ماهواره‌ای REMUS ۶۰۰ تنها زمانی فعال هستند که وسیله روی سطح آب قرار داشته باشد؛ بنابراین ایجاد اختلال یا ارسال سیگنال جعلی به این سامانه‌ها مستلزم آن است که وسیله به سطح آب بیاید. در زیر آب، REMUS ۶۰۰ به مودم صوتی و فرستنده‌های صوتی ناوبری متکی است و اپراتورها نیز می‌توانند فرمان‌هایی مانند تغییر مسیر یا لغو مأموریت را برای آن ارسال کنند. بنابراین، سامانه‌های ارتباطی زیر آب نیز می‌توانند یکی دیگر از مسیرهای احتمالی برای مداخله در عملکرد وسیله باشند.

در ژانویه ۲۰۱۸، نیروهای حوثی در یمن ویدیویی را به اشتراک گذاشتند که در آن یک REMUS ۶۰۰ را به ساحل می‌آوردند. مقام‌های نیروی دریایی آمریکا نه این ویدیو را تأیید و نه رد کردند و یک مقام دفاعی آمریکا به USNI News گفت این وسیله برای یک مطالعه هواشناسی مورد استفاده قرار گرفته بود. در اوت ۲۰۲۲ نیز یک شناور متعلق به سپاه پاسداران، یک شناور کاوشی آمریکا را در خلیج فارس یدک کشید و پس از نزدیک شدن یک ناو و هلیکوپتر آمریکایی، آن را رها کرد.

جزئیات توقیف شناور آمریکایی در خلیج فارس؛ شناور کاوشی آمریکا به دنبال چیست؟ + ویدیو

تاکنون هیچ بیانیه‌ای از سوی آمریکا تأیید نکرده که این وسیله متعلق به نیروی دریایی آمریکا بوده یا مشخص نکرده که دقیقاً کدام گونه از REMUS ۶۰۰ در اختیار ایران قرار گرفته است.