هر جا دعواست، رد پای شیطان پیداست/تفرقه، پاشنه آشیل ماست

خبرگزاری مهر-گروه دین، حوزه و اندیشه: قرآن، کتاب زندگی است که هم‌نشینی با آن، رنگ خدایی بر همۀ لحظات و روابط انسان می‌زند: صِبْغَهَ اللَّهِ وَ مَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ صِبْغَهً؛ و این رنگ الهی، آسان‌شدن همۀ امور زندگی و رفع موانع را به دنبال می‌آورد.در مقابل، کسی که به دستورهای قرآن و هم‌نشینی با آن پشت کند، زندگی‌اش را سراسر، مشکلات و سختی‌ها فرامی‌گیرد.

قرآن، کتاب زنده‌ای است که هم‌نشینی با آن حیات‌بخش است و ما را به مرتبۀ حیات دعوت می‌کند: دَعَاکُمْ لِمَا یُحْیِیکُمْ. قرآن جاذبه‌ای دارد که همچون یک کانون مغناطیسی عظیم، مخاطبانش را به‌سوی خود می‌کِشد. فقط باید خود را در معرض این جاذبه و باران حیات‌بخش قرار دهیم. امیرالمؤمنین(علیه‌السلام) می‌فرماید:إِنَّ الْقُرْآنَ ظَاهِرُهُ أَنِیقٌ وَ بَاطِنُهُ عَمِیقٌ؛ به‌درستی که قرآن ظاهری زیبا و شگفت‌انگیز دارد و باطنی عمیق و بی‌پایان، و غواصی در آن، برای هر کس تازه‌های لحظه‌به‌لحظه دارد. امام صادق(علیه‌السلام) می‌فرماید: «هُوَ فِی کُلِّ زَمَانٍ جَدِیدٌ وَ عِنْدَ کُلِّ قَوْمٍ غَضٌّ إِلَی یَوْمِ الْقِیَامَهِ».

قرآن، سفرۀ گستردۀ ضیافت الهی است که برای هر کس با هر سلیقه و نیازی، غذای آماده دارد، تا هر کس هر کمالی را که می‌خواهد، بیش از طلب خود از آن بهره ببرد. همه مهمان این سفره‌ایم. رسول اکرم(صلی‌الله علیه و آله) می‌فرماید: «الْقُرْآنُ مَأْدُبَهُ اللَّهِ فَتَعَلَّمُوا مَأْدُبَتَهُ مَا اسْتَطَعْتُمْ». پس باید بر اشتهایمان بیفزاییم تا بیشتر بهره‌مند شویم. کسی که متخلّق به قرآن شود، به اخلاق ربوبی و صفات ملکوتی متصف می‌گردد؛ همان‌گونه که در وصف رسول اعظم(صلی‌الله علیه و آله) وارد شده است: «کَانَ خُلُقُهُ الْقُرْآنَ». کسی که کنار این سفره می‌نشیند، درمی‌یابد که صاحب سفره، کریمانه و سخاوتمندانه حضور دارد. آیت‌الله بهجت(رحمت‌الله علیه)می‌فرمایند: «خُذْ مَا شِئْتَ مِنَ الْقُرْآنِ لِمَا شِئْتَ»؛ دوای هر دردی و پاسخ هر مشکلی در قرآن هست. پس این سفرۀ الهی را با مجالس خانگی قرائت قرآن و دست‌کم در بین اهل خانه، هر شب گسترده کنیم تا دل‌ها و خانه‌هایمان سرشار از نور آن گردد.

آیه روز اول

إِنَّمَا یُرِیدُ الشَّیْطَانُ أَنْ یُوقِعَ بَیْنَکُمُ الْعَدَاوَهَ وَالْبَغْضَاءَ؛مائده، آیۀ ۹۱

مسلماً شیطان می‌خواهد بین شما دشمنی و کینۀ سخت ایجاد کند.

شعر

بنی آدم اعضای یک دیگرند / که در آفرینش ز یک گوهرند (سعدی)

تفرقه برخیزد و شرک و دوی / وحدتست اندر وجود معنوی (مولانا)

منزل یکی و راه یکی و روش یکی / چندین هزار تفرقه در هر کنار چیست؟ ( اوحدی مراغه ای)

درخت دوستی بنشان که کام دل به بار آرد / نهال دشمنی برکن که رنج بی‌شمار آرد (حافظ)

دست شیطان را در پوست گردو بگذار!

دوست دارد سفر خانوادگی را به‌خاطر جاگذاشتن قاشق و چنگال به کام هم تلخ کنیم و سفر دوستانه را به‌خاطر قاطی‌شدن دُنگ‌ها. توی خیابان به بهانۀ یک سپربه‌سپر ساده، دست به یقه شویم و توی خانه به‌خاطر یک سوء‌تفاهم کوچک. شیطان دوست دارد توی همۀ صف‌ها عصبی باشیم؛ چه پمپ بنزین و خودپرداز، و چه بانک و چه نانوایی! می‌خواهد همه‌جا به جان هم بیفتیم؛ چه در روزنامه‌ها و چه در شبکه‌های اجتماعی و چه در تلویزیون. ما به اف‌۳۵‌ها و بی‌۲‌ها نباختیم؛ چون تصمیم گرفتیم دوازده روز دست شیطان را توی پوست گردو بگذاریم. به تفرقه‌افکنی‌هایش که میدان بدهیم، کارمان به یک روز هم نخواهد کشید.

تفرقه بنداز و حکومت کن!

تابه‌حال به مکالمات روزمره در خانه‌ها دقت کرده‌اید؟ دیده‌اید چطور یک اختلاف‌نظر ساده بر سر تربیت فرزند در عرض چند دقیقه به جنگی تمام‌عیار تبدیل می‌شود که در آن تمام اشتباهات گذشته روی میز ریخته می‌شود؟ یا چطور یک شوخی ناخواسته به زخمی عمیق و کینه‌ای چندساله میان دو برادر یا عروس و مادرشوهر بدل می‌گردد؟ و آیا دقت کرده‌اید که چطور یک بحث ساده زیر یک پست خبری در فضای مجازی، در عرض چند دقیقه به دعوایی پُر از توهین و کینه‌توزی تبدیل می‌شود؟ چه‌کسی از این دشمنی‌ها سود می‌برد؟

قرآن پرده را کنار می‌زند و اسم رمز راهبرد اصلی شیطان را فاش می‌کند؛ یک هدف نهایی که تمام برنامه‌های دیگر او در خدمت همان است: <إِنَّمَا یُرِیدُ الشَّیْطَانُ أَنْ یُوقِعَ بَیْنَکُمُ الْعَدَاوَهَ وَالْبَغْضَاءَ> (مائده/۹۱)؛ شیطان فقط یک چیز می‌خواهد: اینکه میان شما بذر دشمنی و کینه بکارد.

از انگشتان پراکنده تا مشت محکم

منطق این راهبرد بسیار ساده است. انگشتان یک دست تا وقتی پراکنده باشند، ضعیف و شکننده‌اند؛ اما وقتی کنار هم قرار می‌گیرند و متحد می‌شوند، به یک مشت محکم تبدیل می‌شوند که می‌تواند از خود دفاع کند و ضربه بزند. مأموریت اصلی دشمن این است که با بزرگ‌نمایی تفاوت‌ها، دامن‌زدن به سوءتفاهم‌ها و شعله‌ورکردن کینه‌ها، نگذارد این انگشتان به هم برسند. خانواده و جامعه‌ای که درگیر نزاع داخلی باشد، دیگر توانی برای مقاومت در برابر دشمن خارجی نخواهد داشت.

یک شاخص برای تحلیل پدیده‌ها

فرقی ندارد؛ میان دو دوست، دو همسایه یا حتی دو جناح سیاسی «هر جایی که شما عداوت و بغضاء می‌بینید، دست شیطان را باید مشاهده کنید.»[۱] او از هر ابزاری، مثل یک شایعه، یک سوءتفاهم ساده، یک طعنۀ زهرآلود، یک مقایسۀ نابودکننده و نبش قبر تلخی‌های گذشته استفاده می‌کند تا بذر اختلاف را بپاشد.

چرا امروز دشمن صهیونیست به خود اجازه می‌دهد به مسلمانان مظلوم فلسطین و لبنان و سوریه هجمه برده و به سایر دنیای اسلام، چنگ و دندان نشان دهد؟ «اشکال بزرگِ کار ما این است: از هم جداییم، متفرّقیم. وقتی که متفرّق هستیم، وقتی خیرخواهِ هم نیستیم، وقتی گاهی حتّی بدخواه همدیگر هستیم، خُب نتیجه همین است. اینجا هم باز قرآن، صریح است. واقعاً در این مسائل زندگی بشر ما هیچ نقطه‌ای مهم نداریم که قرآن در آن به‌صراحت ناطق نباشد.»[۲] تنها راه نابودی اسرائیل، تشکیل یک امت به‌هم‌پیوستۀ اسلامی، بدون اختلافات داخلی در رویارویی با این رژیم سفاک است.

عمل و زندگی با آیه

_ در یک بحث خانوادگی، وقتی یک جواب دندان‌شکن و کنایه‌آمیز به ذهنت می‌رسد که می‌دانی طرف مقابل را می‌سوزاند، همان لحظه به یاد بیاور که این بهترین پاس گل به شیطان برای ایجاد کینه است.

_ از همسرت یک رفتار غیرمنتظره می‌بینی؟ شیطان فوراً در ذهن تو شروع به بافتن سناریوهای منفی می‌کند. قبل از هر قضاوتی، از خودت بپرس: «آیا می‌توانم جور دیگری هم به این ماجرا نگاه کنم؟»

_ هنگام عصبانیت شیطان می‌خواهد فوراً واکنش شدید نشان دهی. چند نفس عمیق بکش، یک لیوان آب بخور و یا محیط را ترک کن و بعد از آرام‌شدن، منطقی صحبت کن.

_ شیطان تو را در گفت‌وگوهای سیاسی و دینی وسوسه می‌کند که به‌جای نقد «نظر» طرف مقابل، به «شخصیت» او یک برچسب مثل متحجر، غرب‌زده یا بی‌سواد بزنی. عقیده‌اش را نقد کن، اما به شخصیتش احترام بگذار.

_ در مدرسه و بین دوستان، دوستت می‌آید و از یک دوست مشترک دیگر بدگویی می‌کند. شیطان از تو می‌خواهد حرفش را تأیید کنی و چیزی هم به آن اضافه کنی تا جمعشان به هم بخورد. تو رابطه‌شان را ترمیم کن، نه تخریب.

اوایل پیروزی انقلاب اسلامی، ایران مانند خانه‌ای بود که تازه از یک طوفان سهمگین نجات یافته بود. دشمنان که از اتحاد مردم در شگفت بودند، بهترین راه برای تضعیف این خانه را در ایجاد تفرقه دیدند. آن‌ها با نقشه‌ای شیطانی، شروع به دامن زدن به اختلافات قومی و مذهبی کردند. کرد و ترک، فارس و عرب، شیعه و سنی را در مقابل هم قرار دادند تا دیوار اتحاد مردم را فرو بریزند. در این شرایط حساس، امام خمینی (ره) با بصیرتی الهی، این نقشه را تشخیص دادند. ایشان با اعلام «هفته وحدت» و تأکید مداوم بر برادری شیعه و سنی، آب سردی بر آتش تفرقه ریختند. امام می‌دانستند که هر ندایی که بوی جدایی و کینه بدهد، صدای شیطان است، حتی اگر در لباس دلسوزی باشد. ایشان با این تدبیر، نقشه شوم دشمن را خنثی کردند و به همه نشان دادند که بزرگترین سلاح در برابر شیطان، حفظ وحدت است.

جرعه‌ای برای فکر تو دوستی‌ها و ارتباطاتمون چقدر حواسمون به تفرقه اندازی شیطان هست؟

[۱]. «بیانات مقام معظم رهبری در دیدار شرکت‌کنندگان در هفتمین اجلاس مجمع جهانی اهل بیت؟ع؟»، ۱۲/۰۶/۱۴۰۱.

[۲]. «بیانات مقام معظم رهبری در دیدار مسئولان نظام و میهمانان کنفرانس وحدت اسلامی»، ۲۲/۰۷/۱۴۰۱.