نگاهی به نقشه گلزنی کشورها در جام‌جهانی؛ برزیل همچنان در صدر، اروپا در تعقیب

به گزارش خبرگزاری ایمنا، رقابت‌های جام جهانی فوتبال نزدیک به یک قرن برگزاری و از سال ۱۹۳۰ تاکنون بیش از سه هزار گل را در خود جای داده و بررسی نحوه توزیع این گل‌ها میان کشورهای مختلف، تصویری روشن از فراز و فرود قدرت‌های سنتی و ظهور نسل جدید فوتبال جهان ارائه می‌دهد.

آماری که به تازگی توزیع سه هزار گل تاریخ جام جهانی را بر اساس ملیت تیم‌ها به تصویر کشیده است نشان می‌دهد هنوز هم برزیل و آلمان فاصله محسوسی با سایر مدعیان دارند و بخش عمده تاریخ گلزنی جام جهانی میان همین چند قدرت سنتی تقسیم شده است.

بر اساس این داده‌ها، برزیل با ۲۴۷ گل و سهم ۸.۲۳ درصدی، همچنان بهترین خط حمله تاریخ جام جهانی را در اختیار دارد؛ پس از سلسائو، آلمان با ۲۴۳ گل و سهم ۸.۱۰ درصدی در جایگاه دوم قرار گرفته است، اختلافی تنها چهار گله که نشان می‌دهد رقابت تاریخی این دو قدرت بزرگ فوتبال جهان، حتی در جدول گل‌های زده نیز ادامه دارد.

در رده‌های بعدی، آرژانتین با ۱۶۶ گل، فرانسه با ۱۵۰ گل، ایتالیا با ۱۲۸ گل، اسپانیا با ۱۱۷ گل، انگلیس با ۱۱۵ گل، هلند با ۱۰۷ گل، اروگوئه با ۹۲ گل، سوئد و مجارستان هر کدام با ۸۷ گل قرار دارند؛ نکته قابل توجه اینکه مجموع سهم این ۱۰ کشور بیش از نیمی از کل گل‌های تاریخ جام جهانی را تشکیل می‌دهد، در حالی که ۴۸.۷ درصد باقی‌مانده میان ده‌ها کشور دیگر تقسیم شده است.

سلطه‌ای که از ۱۹۳۰ آغاز شد

بررسی تاریخ جام جهانی نشان می‌دهد صدرنشینی برزیل اتفاقی نیست، سلسائو تنها تیمی است که در تمامی ادوار جام جهانی حضور داشته و همین استمرار، فرصت بیشتری برای ثبت رکوردهای گلزنی فراهم کرده است؛ پنج قهرمانی جهان، حضور مداوم در مراحل حذفی و نسل‌های متعدد از ستاره‌هایی همچون پله، ژائیرزینیو، رونالدو، روماریو، ریوالدو، رونالدینیو، کاکا و نیمار باعث شده‌اند برزیل در اغلب دوره‌ها یکی از تهاجمی‌ترین تیم‌های مسابقات باشد.

در سوی دیگر، آلمان نیز با چهار عنوان قهرمانی، چهار نایب‌قهرمانی و سال‌ها حضور در مراحل پایانی، همواره یکی از باثبات‌ترین تیم‌های تاریخ جام جهانی بوده است، شاید بهترین نماد این ثبات، پیروزی تاریخی هفت بر یک برابر برزیل در نیمه‌نهایی جام جهانی ۲۰۱۴ باشد؛ مسابقه‌ای که نه‌تنها رکوردهای متعددی را جابه‌جا کرد، بلکه فاصله آلمان با برزیل را در جدول گل‌های زده نیز به حداقل رساند.

چرا فاصله برزیل و آلمان با سایر کشورها زیاد است؟

اگر تنها تعداد قهرمانی‌ها ملاک بود، شاید اختلاف میان تیم‌ها تا این اندازه چشمگیر به نظر نمی‌رسید، اما عامل اصلی، تداوم حضور در مراحل حذفی است؛ هرچه تیمی مسابقات بیشتری انجام دهد، فرصت بیشتری برای گلزنی خواهد داشت.

برزیل و آلمان به‌طور تقریبی در تمامی دهه‌های تاریخ جام جهانی جزو مدعیان اصلی بوده‌اند، در مقابل، کشورهایی مانند مجارستان یا سوئد اگرچه در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ از قدرت‌های بزرگ فوتبال محسوب می‌شدند، اما کاهش حضور در مراحل پایانی طی دهه‌های اخیر باعث شده سهم آن‌ها از گل‌های تاریخ جام جهانی ثابت بماند.

فرانسه نیز نمونه‌ای متفاوت است، خروس‌ها تا پیش از دهه ۱۹۹۰ فاصله قابل توجهی با قدرت‌های سنتی داشتند، اما دو قهرمانی در سال‌های ۱۹۹۸ و ۲۰۱۸، یک نایب‌قهرمانی در ۲۰۰۶ و تداوم موفقیت در سال‌های اخیر موجب شد این تیم اکنون با ۱۵۰ گل، پنجمین خط حمله برتر تاریخ مسابقات را در اختیار داشته باشد؛ از سوی دیگر، آرژانتین نیز با اتکا به نسل‌های مختلف از دیه‌گو مارادونا تا لیونل مسی، توانسته جایگاه خود را در میان سه تیم برتر تاریخ گلزنی تثبیت کند و فاصله‌اش را با آلمان و برزیل کاهش دهد.

سهم قاره‌ها از ۳ هزار گل؛ اروپا و آمریکای جنوبی همچنان فرمانروایان فوتبال جهان

نگاهی دقیق‌تر به این آمار نشان می‌دهد که اگرچه برزیل در صدر جدول گلزنان تاریخ جام جهانی قرار دارد، اما در مجموع این اروپا است که بیشترین سهم را از گل‌های تاریخ مسابقات در اختیار دارد، حضور آلمان، فرانسه، ایتالیا، اسپانیا، انگلیس، هلند، سوئد، مجارستان و چندین تیم اروپایی دیگر در میان گلزنان برتر، نشان می‌دهد فوتبال اروپا طی دهه‌های اخیر از نظر عمق و استمرار عملکرد، برتری محسوسی نسبت به سایر قاره‌ها داشته است.

در مقابل، آمریکای جنوبی بخش عمده اعتبار خود را مدیون دو غول سنتی یعنی برزیل و آرژانتین است، اگر گل‌های این دو تیم از جدول حذف شود، فاصله آمریکای جنوبی با اروپا به شکل محسوسی افزایش پیدا می‌کند؛ موضوعی که اهمیت نقش این دو قدرت را در تاریخ جام جهانی نشان می‌دهد؛ اروگوئه نیز با وجود افت در دهه‌های اخیر، همچنان در میان ۱۰ تیم برتر قرار دارد و یادگار سال‌های طلایی فوتبال این کشور در دهه‌های نخست جام جهانی محسوب می‌شود.

۴۸.۷ درصد؛ سهم ده‌ها کشوری که تاریخ را ساخته‌اند

شاید مهم‌ترین عدد این آمار، ۴۸.۷ درصد باشد، بخشی که به‌طور تقریبی نیمی از گل‌های تاریخ جام جهانی را در بر می‌گیرد اما میان ده‌ها کشور مختلف تقسیم شده است.

در این بخش نام کشورهایی مانند کرواسی، بلژیک، پرتغال، مکزیک، لهستان، روسیه، ژاپن، کره جنوبی، آمریکا، مراکش، سنگال، کامرون، استرالیا، ایران، عربستان، تونس، الجزایر، کاستاریکا، شیلی، کلمبیا و بسیاری دیگر دیده می‌شود، تیم‌هایی که شاید هرگز به اندازه قدرت‌های سنتی فرصت حضور در مراحل پایانی را نداشته‌اند، اما هر کدام بخشی از تاریخ گلزنی جام جهانی را رقم زده‌اند.

این موضوع نشان می‌دهد جام جهانی دیگر مانند دهه‌های نخست، تورنمنتی محدود میان چند قدرت خاص نیست؛ افزایش تعداد تیم‌های شرکت‌کننده، توسعه فوتبال در آسیا، آفریقا و آمریکای شمالی و سرمایه‌گذاری گسترده کشورها باعث شده توزیع گل‌ها به مرور متوازن‌تر شود.

آسیا و آفریقا؛ فاصله‌ای که هر دوره کمتر می‌شود

اگرچه هنوز هیچ بازیکن آسیایی یا آفریقایی در میان ۱۰ گلزن برتر تاریخ جام جهانی دیده نمی‌شود، اما روند آماری این قاره‌ها رو به رشد است؛ ژاپن، کره جنوبی، ایران، عربستان سعودی و استرالیا طی سال‌های اخیر حضور مستمرتری در جام جهانی داشته‌اند و همین موضوع به افزایش مجموع گل‌های آن‌ها کمک کرده است، در آفریقا نیز مراکش، سنگال، نیجریه، کامرون، غنا و تونس سهم بیشتری نسبت به دهه‌های گذشته در آمار گلزنی پیدا کرده‌اند.

صعود تاریخی مراکش به نیمه‌نهایی جام جهانی ۲۰۲۲ و ادامه حضور موفق کشورهای آفریقایی در دوره ۲۰۲۶، نشانه‌ای از کاهش فاصله سنتی میان قاره‌ها است؛ هرچند از نظر مجموع گل‌های تاریخی، اروپا و آمریکای جنوبی همچنان برتری قابل توجهی دارند.

افزایش تعداد مسابقات؛ عامل مهم رشد آمار گل‌ها

در نخستین دوره مسابقات تنها ۱۳ تیم حضور داشتند و تعداد بازی‌ها بسیار محدود بود، این تعداد در ادامه به ۱۶، سپس ۲۴ و ۳۲ تیم افزایش یافت و از جام جهانی ۲۰۲۶ نیز برای نخستین بار ۴۸ تیم در مسابقات شرکت کردند.

طبیعی است که افزایش تعداد مسابقات، فرصت گلزنی بیشتری برای تیم‌ها ایجاد می‌کند، بنابراین مقایسه صرف تعداد گل‌های تیم‌های امروزی با قدرت‌های دهه‌های ۱۹۳۰ یا ۱۹۵۰ بدون در نظر گرفتن تعداد بازی‌ها، تصویر دقیقی ارائه نمی‌دهد. بسیاری از رکوردهای تاریخی در سال‌های آینده نیز به همین دلیل جابه‌جا خواهند شد.

این آمار تنها فهرستی از گل‌های زده کشورها نیست؛ بلکه روایت آماری نزدیک به یک قرن تاریخ جام جهانی به شمار می‌رود. اعداد نشان می‌دهند که قدرت‌های سنتی همچنان جایگاه خود را حفظ کرده‌اند، اما فوتبال جهان به سمت توزیع متوازن‌تر توانایی‌ها حرکت می‌کند. حضور پررنگ‌تر تیم‌های آسیایی، آفریقایی و آمریکای شمالی، افزایش تعداد مسابقات و رشد کیفیت فوتبال در سراسر جهان، نوید آن را می‌دهد که در جام‌های جهانی آینده، سهم «سایر کشورها» از ۴۸.۷ درصد نیز فراتر برود.

با این حال، تا امروز دو نام همچنان بر قله تاریخ ایستاده‌اند؛ برزیل با ۲۴۷ گل و آلمان با ۲۴۳ گل. آماری که نه‌تنها حاصل استعداد نسل‌های مختلف، بلکه نتیجه دهه‌ها حضور مستمر در بالاترین سطح فوتبال جهان است و نشان می‌دهد تاریخ جام جهانی هنوز هم بیش از هر چیز، با نام این دو قدرت بزرگ گره خورده است.