پایان صعود یا اصلاح تابستانی؟ ؛ همشهری ابعاد اصلاح اخیر شاخص کل بورس تهران را بررسی کرد

به گزارش همشهری آنلاین، همین موضوع این پرسش را در میان فعالان بازار ایجاد کرده که آیا موج صعودی پس از جنگ تحمیلی سوم به پایان رسیده یا آنچه امروز در تابلوی معاملات دیده می‌شود تنها یک اصلاح موقت است؟

شاخص کل پس از بازگشایی بورس در ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۵ و فروکش کردن ریسک‌های ناشی از جنگ تحمیلی سوم، در کمتر از دوماه حدود ۴۰درصد رشد کرد؛ رشدی که بسیاری آن را نتیجه تخلیه ریسک سیاسی، بازگشت سرمایه‌گذاران و افزایش خوش‌بینی نسبت به آینده اقتصاد می‌دانستند؛ اما با آغاز تیرماه، آهنگ بازار تغییر کرد و شاخص وارد فاز اصلاح شد؛ اصلاحی که اگرچه تاکنون بیش از ۴درصد از ارتفاع شاخص را کاهش داده، اما هنوز درباره ماهیت آن اتفاق‌نظر وجود ندارد.

نمودارها چه می‌گویند؟

از منظر تکنیکال، بسیاری از تحلیلگران هنوز این افت را پایان روند صعودی تلقی نمی‌کنند. بررسی رفتار شاخص نشان می‌دهد بازار پس از عبور از سقف کانال صعودی خود، اکنون در حال بازگشت به همان محدوده است؛ رفتاری که در تحلیل تکنیکال با عنوان تخصصی پول‌بک یا نقطه بازگشت شناخته می‌شود و معمولاً در روندهای صعودی قدرتمند مشاهده می‌شود.

به اعتقاد تحلیلگران، تا زمانی که شاخص بتواند در محدوده ۴.۵ تا ۴.۷ میلیون واحد حمایت شود، ساختار صعودی بازار همچنان حفظ خواهد شد. این محدوده علاوه بر آنکه یک حمایت مهم نموداری محسوب می‌شود، از نظر میزان اصلاح نیز با الگوی متعارف بازارهای صعودی همخوانی دارد؛ چرا که اصلاح‌های ۸ تا ۱۲درصدی پس از جهش‌های پرشتاب، معمولاً بخشی طبیعی از روند بازار به شمار می‌روند.

در مقابل، تنها درصورتی که این محدوده حمایتی از دست برود، می‌توان احتمال ورود بازار به یک اصلاح عمیق‌تر را مطرح کرد. به همین دلیل بسیاری از فعالان حرفه‌ای بازار، هفته‌های پیش رو را تعیین‌کننده‌ترین مقطع برای مشخص شدن مسیر نیمه دوم سال می‌دانند.

آنچه زیر پوست بازار جریان دارد

اما اگر نمودارها فقط یک بخش از ماجرا را روایت می‌کنند، بخش دیگر در متغیرهای اقتصادی نهفته است؛ متغیرهایی که برخلاف فضای روانی این روزهای بازار، هنوز نشانه‌ای از تضعیف جدی نشان نمی‌دهند.

نخستین عامل، ارزندگی سهام است. بخش قابل توجهی از شرکت‌های بورس هنوز با نسبت‌های قیمت به سود پایین معامله می‌شوند؛ درحالی‌که طی سال‌های اخیر نرخ ارز، تورم و ارزش دارایی‌های آنها رشد قابل توجهی داشته است. به بیان دیگر، بسیاری از تحلیلگران معتقدند بورس هنوز نتوانسته فاصله خود را با سایر متغیرهای اقتصادی جبران کند و قیمت سهام بسیار ارزان است.

عامل دوم، نرخ ارز است. بخش عمده ارزش بورس تهران در اختیار شرکت‌های صادرات‌محور است و افزایش قیمت دلار مستقیماً درآمد ریالی این شرکت‌ها را تقویت می‌کند. از سوی دیگر، اجرای سیاست تک‌نرخی شدن ارز نیز می‌تواند در صورت‌های مالی سال جاری بسیاری از بنگاه‌های بزرگ اثر محسوسی بر جای بگذارد.

نقدینگی به‌دنبال مقصد جدید

همزمان رشد مداوم نقدینگی نیز همچنان یکی از مهم‌ترین متغیرهای اثرگذار بر بازار سرمایه است. تجربه سال‌های گذشته نشان داده هر زمان فضای سیاسی باثبات‌تر شده، بخشی از منابع پارک شده در سپرده‌های بانکی و صندوق‌های درآمد ثابت به سمت بازار سهام حرکت کرده است.

در شرایط فعلی نیز با توجه به منفی بودن نرخ بهره حقیقی، جذابیت نگهداری پول در بانک‌ها کاهش یافته است. فاصله قابل توجه میان نرخ تورم و سود سپرده‌ها موجب شده بسیاری از سرمایه‌گذاران دوباره به‌دنبال بازارهایی باشند که بتوانند ارزش دارایی آنها را حفظ کنند.

دولت هم بورس قوی می‌خواهد

از نگاه برخی اقتصاددانان، سیاستگذار نیز انگیزه چندانی برای تضعیف بازار سرمایه ندارد. در شرایطی که هدایت نقدینگی به بازارهایی مانند ارز، طلا یا مسکن می‌تواند فشارهای تورمی را تشدید کند، بورس به یکی از مهم‌ترین ابزارهای جذب نقدینگی تبدیل شده است.

از همین رو انتظار می‌رود سیاست‌های اقتصادی در ماه‌های آینده نیز در مجموع به‌گونه‌ای تنظیم شوند که جذابیت بازار سرمایه حفظ شود؛ هرچند این موضوع به‌معنای رشد بدون وقفه شاخص نیست و بازار همچنان می‌تواند دوره‌هایی از اصلاح و نوسان را تجربه کند.

بورس، در آستانه یک آزمون مهم

مجموع شواهد نشان می‌دهد بازار سرمایه اکنون در یکی از حساس‌ترین مقاطع خود قرار گرفته است. از یک سو، اصلاح اخیر پس از یک جهش کم‌سابقه، از منظر تکنیکال رفتاری طبیعی ارزیابی می‌شود و هنوز نشانه قطعی از تغییر روند مشاهده نشده است. از سوی دیگر، متغیرهای بنیادی شامل رشد نقدینگی، نرخ ارز، تورم، ارزندگی سهام و احتمال بهبود فضای سیاسی همچنان از سودآوری شرکت‌ها حمایت می‌کنند.

به همین دلیل، سرنوشت شاخص کل بیش از هر چیز به واکنش بازار در محدوده حمایتی پیش رو وابسته است. اگر این سطح حفظ شود، اصلاح فعلی می‌تواند تنها وقفه‌ای کوتاه در مسیر صعود باشد؛ اما از دست رفتن آن، سناریوی ورود بازار به یک دوره اصلاح عمیق‌تر را تقویت خواهد کرد.

در واقع، پاسخ این پرسش را که «صعود تمام‌شده یا نه؟»، نه هیجان بازار، بلکه رفتار شاخص در همین روزهای پیش رو مشخص خواهد کرد.