کشورهایی که بعد از جنگ جهانی دوم مستقل شدند

نکات کلیدی:

• بیش از نیمی (۵۴ درصد) از کشورهای مستقل امروزی، بین سال‌های ۱۹۴۵ تا ۱۹۹۴ به استقلال دست یافته‌اند.
• بریتانیا و فرانسه روی‌هم مسئول استقلال ۶۲ کشور از ۸۱ کشور نمایش‌داده‌شده در این فهرست هستند؛ موضوعی که گستردگی استعمارزدایی پس از جنگ جهانی دوم را نشان می‌دهد.
• دو سال در این روند اهمیت ویژه‌ای دارند: «سال استقلال آفریقا» در ۱۹۶۰ و فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در ۱۹۹۱.

نقشه سیاسی جهان امروز بسیار جوان‌تر از چیزی است که بسیاری تصور می‌کنند. مرزهای ده‌ها کشور مدرن در نیمه دوم قرن بیستم شکل گرفتند؛ زمانی که امپراتوری‌های استعماری فروپاشیدند و کشورهای چندملیتی تجزیه شدند.

این اینفوگرافی با استفاده از داده‌های گردآوری‌شده از فهرست روزهای استقلال ملی در ویکی‌پدیا، تمام کشورهایی را که پس از سال ۱۹۴۵ به استقلال رسیده‌اند نشان می‌دهد و مشخص می‌کند این کشورها از چه قدرت حاکمی جدا شده‌اند.

کشورهایی که پس از جنگ جهانی دوم مستقل شدند

جدول زیر تمام کشورهایی را که در این اینفوگرافی قرار گرفته‌اند، به همراه سال استقلال و قدرت حاکمی که از آن جدا شده‌اند، نشان می‌دهد.

استعمارزدایی پس از جنگ؛ نقش بریتانیا و فرانسه

از میان ۸۱ کشوری که در این اینفوگرافی نمایش داده شده‌اند، ۳۶ کشور از بریتانیا استقلال گرفتند؛ بنابراین بریتانیا بزرگ‌ترین قدرت حاکم سابق در این داده‌ها محسوب می‌شود. پس از آن فرانسه قرار دارد که ۲۶ مستعمره سابق خود را از دست داد. اتحاد جماهیر شوروی نیز با فروپاشی در سال ۱۹۹۱ باعث استقلال ۱۴ جمهوری سابق خود شد.

تعداد بسیار کمتری از کشورها از پرتغال (۵ کشور)، بلژیک (۳ کشور)، آمریکا (۳ کشور)، ایتالیا (۲ کشور)، هلند (۲ کشور) و اسپانیا (۱ کشور) جدا شدند.

این ارقام نشان‌دهنده گستردگی امپراتوری‌های بریتانیا و فرانسه است؛ امپراتوری‌هایی که در اوج قدرت خود، سرزمین‌هایی در آفریقا، آسیا و خاورمیانه را تحت کنترل داشتند. امپراتوری بریتانیا در اوج خود بزرگ‌ترین امپراتوری تاریخ از نظر مساحت بود و نزدیک به یک‌چهارم خشکی‌های زمین را در اختیار داشت.

چرا آفریقا مرکز موج استقلال شد؟

سال ۱۹۶۰ اغلب با عنوان «سال آفریقا» شناخته می‌شود و این اینفوگرافی دلیل آن را نشان می‌دهد. در این سال ۱۸ کشور به استقلال رسیدند که از جمله آن‌ها می‌توان به نیجریه، چاد، سنگال، مالی، ماداگاسکار و کامرون اشاره کرد. از میان این ۱۸ کشور، ۱۷ کشور در آفریقا قرار داشتند.

جنبش‌های استقلال‌طلبانه آفریقا پس از جنگ جهانی دوم سرعت گرفتند؛ زیرا قدرت‌های اروپایی با فشارهای اقتصادی، رشد جنبش‌های ملی‌گرایانه و حمایت فزاینده بین‌المللی از حق تعیین سرنوشت ملت‌ها روبه‌رو شدند.

کشورها مسیرهای متفاوتی را برای رسیدن به استقلال طی کردند؛ از مذاکره و توافق گرفته تا درگیری‌های طولانی‌مدت. اما در مجموع، این روند طی چند دهه چهره سیاسی قاره آفریقا را به‌طور کامل تغییر داد.

فروپاشی شوروی؛ موج دیگری از استقلال

دومین افزایش بزرگ در سال ۱۹۹۱ رخ داد؛ زمانی که فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی باعث شکل‌گیری ۱۴ کشور مستقل جدید شد که از دریای بالتیک تا آسیای مرکزی امتداد داشتند.

برخلاف استعمارزدایی تدریجی در آفریقا و آسیا، کشورهایی مانند اوکراین، قزاقستان، ارمنستان، گرجستان و کشورهای حوزه بالتیک در یک سال و در نتیجه تجزیه یک اتحادیه سیاسی چندملیتی به جمهوری‌های مستقل تبدیل شدند.

اگرچه تاریخ‌نگاران همچنان درباره این موضوع بحث دارند که آیا اتحاد جماهیر شوروی در معنای سنتی یک قدرت استعماری محسوب می‌شد یا نه، اما فروپاشی آن مرزهای بین‌المللی را دوباره ترسیم کرد و تعداد کشورهای مستقل جهان را افزایش داد.

میراث ماندگار استعمارزدایی

استقلال، مرزهای سیاسی را تغییر داد، اما نفوذ امپراتوری‌ها را به‌طور کامل از بین نبرد. بسیاری از کشورهای تازه‌استقلال‌یافته، مرزهای دوران استعمار، اقتصادهای وابسته به صادرات، نظام‌های حقوقی و ساختارهای اداری به‌جامانده از دوره استعمار را به ارث بردند.

برخی فرآیندهای استقلال نیز با بی‌ثباتی سیاسی یا درگیری‌های مسلحانه همراه شدند؛ موضوعی که دشواری‌های تشکیل دولت‌های جدید را نشان می‌دهد.

این میراث همچنان بر حکمرانی، تجارت، زبان، مهاجرت، هویت فرهنگی و روابط ژئوپلیتیکی در سراسر کشورهای سابقاً تحت سلطه امپراتوری‌ها تأثیر می‌گذارد.