چرا از اهداکنندگان خون این همه سوال پرسیده میشود؟ | اهدای خون سقف سنی ندارد حتی تا ۹۰ سال
سخنگوی سازمان انتقال خون ایران میگوید: پیامها و شعارهای ۲۰ سال قبل سازمان، جوانان امروز را برای اهدای خون جذب نمیکند. با این حال در جنگ ۳۹ روزه، مراجعه نسل Z برای اهدای خون ۶۳ درصد افزایش یافت.
همشهریآنلاین – پروانه بندپی: ستون اصلی اهدای خون ایران را نسلی تشکیل میدهد که ۲۰ سال قبل به این چرخه پیوسته و حالا میانگین سنی آنها به ۳۵ تا ۵۰ سال رسیده و سازمان انتقال خون به دنبال جذب نسل جدید و افزایش مشارکت زنان است. مسئولان این سازمان میگویند پایین بودن سهم جوانان و زنان در میان اهداکنندگان، ناشی از بیتفاوتی آنها نیست؛ روشهای جذب ما با جامعه امروز همخوانی ندارد و باید اصلاح شود. همشهری به مناسبت روز ملی اهدای خون (۹ مرداد)، گفتگوی جذابی با سخنگوی سازمان انتقال خون ایران انجام داده است.
مشارکت نسل Z در اهدای خون چگونه است؟
دکتر بابک یکتاپرست، سخنگوی سازمان انتقال خون ایران به همشهری میگوید: «بیشترین گروه اهداکنندگان مستمر ما در بازه سنی ۳۵ تا ۵۰ سال قرار دارند و این موضوع نگرانکننده است. البته بررسیها نشان میدهد هر زمان که نیاز بوده، نسل Z پای کار آمده و مشارکت کرده است. بنابراین مشکل اصلی، بیتفاوتی جوانان نیست. بلکه شیوههای جذب و ارتباطگیری خود سازمان انتقال خون است.»
به گفته سخنگوی سازمان انتقال خون کشور، «در جنگ ۳۹ روزه، مراجعه جوانان ۱۸ تا ۳۰ سال از هر قشر و با هر شکل و پوششی برای اهدای خون ۶۳ درصد افزایش یافت. چه خانم و چه آقا. مشارکت زنان هم در جنگ تقریباً ۲ برابر شد؛ موضوعی که نشان میدهد ظرفیت اجتماعی اهدای خون در کشور بسیار بالا است. به شرط آنکه زیرساختهای لازم برای جذب و حفظ این مشارکت فراهم شود. همچنین سالانه حدود ۱۶ درصد اهداکننده جدید به چرخه اهدای خون کشور اضافه میشوند.» 
یکتاپرست میگوید: «مساله این است که پیامها، شعارها و برنامههای ترویجی سازمان انتقال خون همچنان با همان الگوهای ۲۰ سال قبل طراحی و اجرا میشوند؛ در حالی که نسل امروز با نسلهای قبل تفاوتهای جدی دارد. طبیعی است چیزی که ۲۰ سال پیش برای پدر من جذاب بود، امروز برای پسر یا دختر من جذابیتی نداشته باشد. اهداکنندگان ۳۵ تا ۵۰ ساله امروز، همان افرادی هستند که دو دهه قبل جذب سازمان شدند و همچنان به طور مستمر خون اهدا میکنند و ما در این سالها نتوانستهایم گروههای جدید را به این چرخه اضافه کنیم.»
به گفته یکتاپرست، «البته طبق برنامهریزیهای جدید سازمان، جوانان و زنان، دو گروه هدف اصلی در سیاستهای جذب اهداکنندگان هستند. حضور جوانان میتواند تأمین خون کشور را در سالهای آینده تضمین کند. چون این گروه بخش بزرگی از جمعیت را تشکیل میدهد و حضور زنان هم به فرهنگسازی اهدای خون کمک بزرگی میکند.»
یک تصور نادرست؛ اهدای خون زنان باعث کمخونی میشود
سخنگوی سازمان انتقال خون کشور میگوید: «در دوران جنگ تحمیلی، حدود ۳۵ درصد خون مورد نیاز کشور توسط زنان اهدا میشد، اما این سهم به مرور زمان کاهش پیدا کرد و امروز تنها ۵ درصد از زنان ایران خون اهدا میکنند و به نظرم بخش قابل توجهی از این کاهش به عملکرد خود سازمان انتقال خون برمیگردد و تقصیر مردم نیست.»
به گفته این مسئول، «مهمترین مانع افزایش مشارکت زنان، باورهای نادرست درباره کمخونی است. به محض اینکه صحبت از اهدای خون زنان میشود، اولین چیزی که به ذهن بسیاری از خانمها میرسد، کمخونی است. در حالی که این تصور با واقعیت فاصله دارد. به طور میانگین حدود ۳۰ درصد زنان ایرانی دچار کمخونی هستند؛ این رقم در کلانشهرهایی مثل تهران حدود ۲۳ تا ۲۵ درصد و در برخی استانها مثل سیستان و بلوچستان تا ۴۰ یا ۴۵ درصد میرسد. بنابراین حتی اگر بدبینانه فرض کنیم ۵۰ درصد زنان کشور کمخونی داشته باشند، همچنان حدود ۲۰ میلیون زن واجد شرایط اهدای خون هستند که ظرفیت بسیار بزرگی برای کشور محسوب میشود.»
با وجود تتو نمیشود خون اهدا کرد؟
سخنگوی سازمان انتقال خون کشور در ادامه درباره رابطه تتو و اهدای خون توضیح میدهد که «انجام کارهایی مثل تتو به معنی محرومیت دائمی از اهدای خون نیست. افرادی که این کار زیبایی را انجام دادهاند، بعد از گذشت ۶ ماه از تتو و در صورت نداشتن مشکل پزشکی میتوانند خون اهدا کنند.»
یکتاپرست میگوید: «الان سالها است تتو در جامعه محل جنگ و جدال است و مثلا میگویند فلان ورزشکار اگر تتو دارد، نباید بدون ساق دست در زمین بازی کند و … . اما در سطح جهانی، فردی در حد کریستیانو رونالدو با این همه شهرت اعلام میکند که به دلیل اهدای مستمر خون، تتو انجام نداده تا سلامت خون اهداییاش به خطر نیفتد. اگر ما هم به جای رویکردهای محدودکننده و قهری، بر فرهنگسازی و ترویج ارزش اهدای خون تمرکز کنیم، بسیاری از رفتارهای مرتبط با سلامت به شکل مؤثرتری اصلاح خواهد شد.»
یکتاپرست درباره دیگر شرایط پزشکی اهدای خون میگوید: «مصرف بعضی داروها مثل بعضی داروهای هورمونی یا آسپیرین، ابتلا به سرماخوردگی (تا ۷ روز بعد از بهبودی) و مصرف بعضی داروهای کاهش وزن یا مکملهای ورزشی، بسته به نوع دارو و وضعیت فرد ممکن است بهطور موقت اهدای خون را به تعویق بیندازد. مصرف سیگار یا سیگار الکترونیکی، بهتنهایی مانع اهدای خون نیست و افراد سیگاری در صورت نداشتن سایر موارد منع، میتوانند خون اهدا کنند.»
به گفته این مسئول، «سازمان انتقال خون حدود ۴۰ سؤال استاندارد پزشکی را در فرآیند پذیرش اهداکنندگان مطرح میکند و الان هم در حال الکترونیکی کردن این فرآیند است تا همه افراد بتوانند قبل از مراجعه، از طریق سامانههای اینترنتی شرایط خود را ارزیابی کنند.»
سخنگوی سازمان انتقال خون تأکید میکند که «هدف از پرسشهای پزشکی قبل از اهدای خون، حفاظت همزمان از سلامت اهداکننده و گیرنده خون است. مثلا افرادی که سابقه سکته قلبی، سکته مغزی، تشنج یا برخی بیماریهای دیگر دارند، ممکن است شرایط اهدای خون را نداشته باشند. بخشی از پرسشها هم با هدف حفظ سلامت سلامت گیرنده خون پرسیده میشوند.»
بیشتر بخوانید؛
- پرسینگ و تتو، آمار اهدای خون زنان را در ایران پایین آورده است
-
۸۷ درصد خونهای اهدایی در ایران متعلق به این افراد است
-
سالانه چند بار میتوانیم خون اهدا کنیم؟
اهدای خون به نفع اهداکننده هم است
سخنگوی سازمان انتقال خون با اشاره به حساسیت بالای فرآیند انتخاب اهداکنندگان میگوید: «ما تلاش میکنیم سالمترین افراد جامعه وارد چرخه اهدای خون شوند. چون خون اهدایی ممکن است به نوزادان، بیماران مبتلا به سرطان، افراد دچار نقص ایمنی یا مصدومان حوادث شدید تزریق شود. عاملی که شاید برای یک فرد سالم هیچ مشکلی ایجاد نکند، ممکن است برای این بیماران بسیار خطرناک یا حتی مرگبار باشد. به همین دلیل چندین مرحله کنترل و غربالگری برای تضمین سلامت خون در نظر گرفته شده است.»
این مسئول به مزایای اهدای برای اهداکنندگان هم اشاره میکند و میگوید: «اهدای خون فقط به نفع گیرندهها نیست. بلکه به ارتقای سلامت خود اهداکنندگان هم کمک میکند. افرادی که حداقل دو بار در سال خون اهدا میکنند، هر بار تحت مشاوره پزشکی، ارزیابی وضعیت سلامت و آزمایشهای غربالگری بیماریهای ویروسی قرار میگیرند. همین فرآیند میتواند در تشخیص زودهنگام بیماریهای احتمالی آنها مؤثر باشد.»
مثال “سن، یک عدد است” را ما عملی کردیم
سخنگوی سازمان انتقال خون از تغییر یکی دیگر از سیاستهای این سازمان خبر میدهد و میگوید: «امروز دیگر در دنیا سن بهتنهایی معیار اهدای خون نیست. تا پیش از این، در ایران ۶۵ سالگی سقف سنی اهدای خون برای اهداکنندگان مستمر بود، اما الان شرط سن برداشته شده و سلامت فرد، شرط اهدای خون است. ممکن است یک فرد ۹۰ ساله سلامت باشد و شرایط مناسب برای اهدای خون داشته باشد. در حالی که یک فرد جوان چنین شرایطی را نداشته باشد. بنابراین “سن، یک عدد است” را ما در عمل اجرایی کردهایم.»
.
