همه مسیرهای مهاجرت پناهجویان به اروپا
اروپا با موج چندجانبهای از افزایش مهاجرت مواجه شده که نقاط ضعف کلیدی در سامانههای دفاع مرزی این قاره را هدف قرار داده است. این هفته با ورود صدها مهاجر دیگر از طریق کانال مانش به بریتانیا، خشونتهایی رخ داد؛ در حالی که طی یک روز، تا ۶۰ هزار نفر به سواحل جزیره سئوتا یورش بردند و این موضوع باعث بسیج نیروهای ارتش شده است.
همچنین جریانهایی از مهاجران غیرقانونی از ترکیه، لیبی و غرب آفریقا به سمت مقاصد محبوب گردشگری در یونان، قبرس و جزایر قناری حرکت میکنند. ایتالیا نیز شاهد افزایش آمار مهاجرت است و جورجیا ملونی، نخستوزیر این کشور، این هفته گفت: «مهاجرت غیرقانونی کنترلنشده یک تهدید واقعی برای امنیت مرزهای اروپا ایجاد میکند.»
در حال حاضر پنج مسیر اصلی وجود دارد که مهاجران و قاچاقچیان از آنها برای ورود به اروپا و ماندن غیرقانونی در این قاره استفاده میکنند.
مسیر کانال مانش به دلیل نزدیک بودن به بریتانیا، شدیدترین فشار را ایجاد کرده است. گفته میشود در طول یک شب، ناوگانی متشکل از حدود ۱,۰۰۰ پناهجو به سمت بریتانیا حرکت کردهاند، در حالی که پلیس فرانسه با دستور «اجازه دهید بروند» آنها را زیر نظر داشته است.
روز چهارشنبه گذشته، ۷۵۲ مهاجر به بریتانیا رسیدند؛ این رقم بزرگترین تعداد عبور از کانال مانش در یک روز طی سال جاری محسوب میشود. چهار نفر نیز هنگام تلاش برای عبور از کانال مانش جان خود را از دست دادند؛ سه نفر از آنها در یک قایق در نزدیکی دانکرک پیدا شدند و احتمال میرود نفر چهارم در حادثهای جداگانه نزدیک بولونی-سور-مر غرق شده باشد.
کانال مانش سالهاست یکی از نقاط ضعف اصلی مرزی اروپا محسوب میشود و بحثها درباره اینکه مسئله مهاجرت بیشتر مشکل فرانسه است یا بریتانیا، همچنان ادامه دارد.
اندی برنهام، نخستوزیر جدید بریتانیا، تأکید کرده است که برنامه حزب کارگر برای مقابله با مهاجرت غیرقانونی در حال نتیجه دادن است.
با وجود کاهش ۴۵ درصدی نسبت به سال ۲۰۲۵، همچنان بیش از ۱۳ هزار و ۷ مهاجر در سال جاری از طریق کانال مانش وارد بریتانیا شدهاند. بخشی از برنامه حزب کارگر شامل پرداخت بیش از یک میلیارد پوند از مالیاتدهندگان بریتانیایی به فرانسه برای جلوگیری از عبور مهاجران بوده است.
بر اساس این توافق، بریتانیا اعلام کرده است اگر پلیس فرانسه نتواند ارزش مناسبی در برابر این هزینه ارائه دهد، پرداختها را متوقف خواهد کرد. اما مأموران پلیس فرانسه که بهطور آشکار نظارهگر این عبورها هستند، اعتراف کردهاند که همچنان به آنها دستور داده میشود اجازه عبور بدهند، زیرا جلوگیری از آنها «بیش از حد خطرناک» است.
تونی اسمیت، مدیرکل پیشین نیروی مرزی بریتانیا، پیشتر به روزنامه The Sun گفته بود که مهاجران پس از ورود به خاک بریتانیا از خلأهای قانونی استفاده میکنند.
او میگوید:
پناهندگی عملاً بر کنترل مرزها غلبه میکند. به محض اینکه آنها آن کلمه جادویی را به زبان بیاورند، وارد شدهاند.
تمام کاری که باید انجام دهند این است که بگویند از آزار و اذیت میترسند یا نگران نقض حقوق بشر خود در کشور مبدأ هستند؛ در این صورت شما نمیتوانید آنها را بازگردانید.
دستهای ما بسته است.
اگر تغییر قابلتوجهی نسبت به چیزی که در هفت سال گذشته دریافت کردهایم ایجاد نشود، این وضعیت ادامه خواهد داشت؛ به یک اقدام جدی نیاز است.»
مشکلات مشابهی برای اسپانیا نیز در حال تشدید است؛ زیرا مهاجران بهطور مداوم مسیری پرخطر از آفریقا به سمت قلمروهای اروپایی را طی میکنند. اسپانیا پس از آنکه تخمین زده شد حدود ۶۰ هزار مهاجر تنها در ۲۴ ساعت به یک گذرگاه مرزی هجوم بردهاند، ارتش خود را به حالت آمادهباش درآورد.
ویدئوهایی منتشرشده نشان میدهد مهاجران از مراکش وارد سئوتا، منطقهای تحت حاکمیت اسپانیا در شمال آفریقا شده و باعث آشوب شدهاند.
دستکم ۶۷ نفر در جریان عبور از آب و ازدحام پس از آن جان باختند؛ در حالی که دولت اسپانیا با اعزام تانکها و سربازان به خیابانها، مرز را بست. صدها نفر نیز توانستند خود را به ملیله، دومین منطقه تحت حاکمیت اسپانیا در شمال آفریقا، برسانند؛ جایی که هنگام شکستن حصارهای مرزی، تیراندازیهایی نیز رخ داد.
سئوتا و ملیله در سالهای اخیر به دلیل نقاط ضعف مرزی بهشدت با مشکل مواجه شدهاند؛ زیرا مهاجران روشهای جدیدی برای دور زدن مرزها پیدا میکنند. گزارشها حاکی است دهها نفر تلاش کردهاند از طریق کانالهای زهکشی، لولههای تخلیه آب و مسیرهای عبور آب که در زیر دیوارهای مرزی قرار دارند، خود را به آن سوی مرز برسانند.
این کار در شرایط آبوهوایی خشک یا دورههای کمآبی در تنگه جبلالطارق امکانپذیر است؛ شرایطی که امسال به دلیل موج گرمای اروپا بیشتر مشاهده شده است. در بسیاری از موارد، این تونلها توسط قاچاقچیانی ایجاد میشوند که مهاجران برای کمک به عبور از مرزها، بدون توجه به خطرات جانی، به آنها پول پرداخت میکنند.
جزایر قناری نیز با مشکلات مهاجرتی روبهرو هستند؛ بهطوری که در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۸ هزار نفر از موریتانی، سنگال و ساحل عاج وارد این منطقه شدهاند.
اکنون نگرانیها از این موضوع افزایش یافته که در هفتههای آینده به دلیل یک حکم «ووک» (طرفدار رویکردهای اجتماعی جدید) از سوی دادگاه عالی اسپانیا، تعداد مهاجران افزایش پیدا کند. بر اساس این حکم که سه هفته پیش صادر شد، مهاجرانی که هنگام شنا به سمت قلمروهای اسپانیا رهگیری میشوند، دیگر مشمول اخراج فوری نخواهند بود.
دادگاه اعلام کرد ورود از طریق دریا به معنای عبور از یک مرز فیزیکی زمینی نیست؛ بنابراین «بازگرداندن فوری» آنها با قوانین فعلی مهاجرتی قابل اجرا نیست.
این تصمیم توسط باندهای قاچاق انسان مورد سوءاستفاده قرار گرفته و موجی از مهاجرت بدون مدرک را به همراه داشته است؛ موجی که به گفته منتقدان، دولت سوسیالیست اسپانیا با رویکرد حامی مهاجرت خود به آن کمک کرده است.
ناکامی اسپانیا و بریتانیا در مهار بحران مهاجرت، خشم کشورهای همسایه اروپایی آنها را برانگیخته است. جورجیا ملونی پس از مشاهده آشوبهای سئوتا گفت آماده است اسپانیا را بهطور کامل از منطقه شنگن خارج کند.
منطقه شنگن یک محدوده سفر بدون گذرنامه است که از ۲۹ کشور اروپایی تشکیل شده و افراد میتوانند بدون کنترل مرزی داخلی آزادانه در آن جابهجا شوند.
بریتانیا عضو این منطقه نیست.
اما ملونی نیز با مشکلات خود مواجه است؛ زیرا «مسیر مرکزی مهاجرت» باعث شده تعداد زیادی از افراد از طریق لیبی و تونس وارد ایتالیا و مالت شوند. این مسیر بهعنوان مرگبارترین مسیر مهاجرتی در اروپا شناخته میشود؛ طبق اعلام سازمان بینالمللی مهاجرت (IOM)، سال گذشته ۱,۳۴۲ مهاجر در جریان این مسیر جان خود را از دست دادند.
در مجموع، مقامها بر این باورند که ۶۶ هزار مهاجر وارد ایتالیا شدهاند که بیشتر آنها از جزایر لامپدوسا و سیسیل وارد شدهاند.
مهاجران اکنون تقریباً از همه جهات مسیرهایی برای ورود به اروپا پیدا کردهاند؛ از جمله از شرق و از طریق ترکیه.
در سال ۲۰۲۵، طبق گزارش سازمان بینالمللی مهاجرت (IOM)، از طریق این مسیر ۵۴ هزار و ۶۶۶ مهاجر و پناهجو از راه زمینی و دریایی وارد یونان، بلغارستان و قبرس شدند.
آمار مهاجرت در سراسر اروپا بهتدریج در حال کاهش است؛ دادههای IOM نشان میدهد طی ۱۲ ماه گذشته ۱۵۸ هزار و ۳ مهاجر وارد اروپا شدهاند.
این رقم نسبت به سال ۲۰۲۴ کاهش ۲۴ درصدی و در مقایسه با سال ۲۰۲۳ کاهش ۴۶ درصدی داشته است؛ سالی که تعداد مهاجران ورودی به رقم قابل توجه ۲۹۳ هزار نفر رسیده بود.
اما کارشناسان هشدار میدهند این کاهش به معنای پایان یافتن مشکلات مهاجرتی نیست.
آرنود بانوس، متخصص مهاجرت در مرکز ملی پژوهشهای علمی فرانسه (CNRS)، به InfoMigrants گفته است:
حرکتها و خروجها اکنون هم در تابستان و هم در زمستان انجام میشوند.
وقتی دولتها تلاش میکنند مانع خروج مهاجران شوند، آنها ممکن است برای اینکه دیده نشوند، تلاش کنند هنگام وقوع طوفان از مسیر دریایی عبور کنند.
