چطور گواهی انحصار وراثت الکترونیکی بگیریم؟

صدور گواهی انحصار وراثت از شورای حل اختلاف به سازمان ثبت احوال کشور منتقل شده و بر اساس سازوکار جدید، این گواهی برای فوت‌های ثبت‌شده پس از سوم مرداد ۱۴۰۴، بدون نیاز به درخواست وراث و به‌صورت الکترونیکی صادر می‌شود.

بر اساس بند «ث» ماده ۱۱۳ قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت و آیین‌نامه اجرایی آن، سازمان ثبت احوال مکلف شده است صدور گواهی انحصار وراثت را برعهده بگیرد. این تغییر با هدف کاهش مراجعات مردم به مراجع قضایی، تسهیل امور اداری و الکترونیکی شدن فرایندهای مرتبط با فوت متوفی انجام شده است. طبق این آیین‌نامه، ثبت احوال باید پس از ثبت واقعه وفات، گواهی انحصار وراثت را در مهلت قانونی صادر و به وراث و ذی‌نفعان ابلاغ کند.

گواهی انحصار وراثت سندی است که وراث قانونی متوفی را مشخص می‌کند و برای پیگیری بسیاری از امور مالی، حقوقی، بانکی و ثبتی مورد نیاز است. تا پیش از این، دریافت این گواهی با مراجعه به شورای حل اختلاف، تشکیل پرونده و طی کردن مراحل اداری همراه بود؛ اما در روش جدید، بخش اصلی فرایند از مسیر الکترونیکی انجام می‌شود.

برای متوفیانی که تاریخ ثبت فوت آن‌ها بعد از سوم مرداد ۱۴۰۴ باشد، وراث نیازی به ثبت درخواست جداگانه ندارند. در این موارد، گواهی انحصار وراثت به‌صورت خودکار و حداکثر ظرف ۲۰ روز از ثبت فوت صادر می‌شود. پس از صدور گواهی نیز موضوع از طریق پیامک به ذی‌نفعان اطلاع داده خواهد شد.

وراث و ذی‌نفعان پس از دریافت پیامک می‌توانند با مراجعه به سامانه ابلاغ و دریافت گواهی انحصار وراثت به نشانی verasat.ncr.ir و وارد کردن مشخصات متوفی، گواهی صادرشده را مشاهده و دریافت کنند. ثبت احوال اعلام کرده این سامانه برای ابلاغ و دریافت گواهی انحصار وراثت در نظر گرفته شده است.

اما برای متوفیانی که تاریخ ثبت فوت آن‌ها قبل از سوم مرداد ۱۴۰۴ بوده، مسیر دریافت گواهی متفاوت است. در این موارد، وراث یا ذی‌نفعان باید از طریق سامانه «سهیم» درخواست صدور گواهی انحصار وراثت را ثبت کنند.

در این سامانه، متقاضی با انتخاب گزینه مربوط به درخواست گواهی انحصار وراثت و وارد کردن اطلاعات متوفی، درخواست خود را ثبت می‌کند و کد رهگیری دریافت خواهد کرد.

بر اساس آیین‌نامه اجرایی، در مورد اعلامیه‌های فوت صادرشده پیش از اجرای قانون که هنوز منجر به صدور گواهی انحصار وراثت نشده‌اند، سازمان ثبت احوال در صورت درخواست هر یک از وراث یا ذی‌نفعان، یا به دستور مرجع قضایی، مکلف است ظرف ۲۰ روز گواهی را صادر کند.

پس از ثبت درخواست برای فوت‌های پیش از سوم مرداد ۱۴۰۴ نیز حداکثر ۲۰ روز کاری برای صدور گواهی در نظر گرفته شده است. پس از صدور گواهی و ارسال پیامک، متقاضی می‌تواند با مراجعه به سامانه مربوط و طی کردن مراحل لازم، گواهی انحصار وراثت را دریافت کند.

دولت از ارث پدری‌ چقدر برمی‌دارد؟

در سازوکار جدید، امکان ثبت اعتراض به گواهی صادرشده نیز به‌صورت الکترونیکی فراهم شده است. اگر هر یک از وراث یا ذی‌نفعان نسبت به گواهی انحصار وراثت اعتراض داشته باشند، می‌توانند از طریق سامانه سهیم اعتراض خود را ثبت و مدارک مربوط را بارگذاری کنند.

به این ترتیب، فرایندی که پیش‌تر برای بسیاری از خانواده‌ها با مراجعه حضوری، تشکیل پرونده و پیگیری‌های طولانی همراه بود، حالا به مسیر الکترونیکی منتقل شده است. برای فوت‌های ثبت‌شده پس از سوم مرداد ۱۴۰۴، گواهی بدون درخواست وراث صادر می‌شود و برای فوت‌های پیش از این تاریخ نیز درخواست از طریق سامانه سهیم قابل ثبت و پیگیری است.