رویترز: جنگ، نفت و بدهی آمریکا؛ زنجیرهای که به هم وصل شدهاند
به گزارش سایت طلا، بر اساس محاسبات رویترز و با استفاده از دادههای آژانس بینالمللی انرژی، کشورهایی که درگیر جنگ یا پیامدهای مستقیم درگیریها هستند، در سال ۲۰۲۵ مجموعاً حدود ۴۵ میلیون بشکه نفت در روز تولید کردهاند؛ رقمی که بیش از ۴۳ درصد تولید جهانی نفت را شامل میشود.
ایران، روسیه، اوکراین، لیبی، قزاقستان و ونزوئلا در میان کشورهایی قرار دارند که تولید یا صادرات نفت آنها تحت تأثیر جنگ، تحریم یا ناامنی قرار گرفته است. البته اختلالات نفتی در همه این کشورها همزمان رخ نداده، اما مجموع آنها آسیبپذیری بازار جهانی انرژی را به شکل قابل توجهی افزایش داده است.
اختلال در خلیج فارس
جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران و بستهشدن عملی تنگه هرمز، یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان، فشار اصلی را بر بازار وارد کرده است. حدود یکپنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان از این مسیر عبور میکند.
به گفته تحلیلگران، اختلال فعلی در جریان نفت خلیج فارس حدود ۵ تا ۷ میلیون بشکه در روز برآورد میشود. همزمان، حملات در دریای سرخ و نزدیکی کانال سوئز نیز خطر اختلال بیشتر در مسیرهای انتقال انرژی را افزایش داده است.
عربستان سعودی بخشی از نفت خود را به مسیر دریای سرخ منتقل کرده و برخی صادرکنندگان خلیج فارس نیز تلاش کردهاند محمولهها را از مسیرهای جایگزین عبور دهند، اما این اقدامات هنوز نتوانسته آسیبپذیری بازار را بهطور کامل برطرف کند.
کاهش ظرفیت پالایش
بحران فقط به تولید و انتقال نفت خام محدود نیست. جنگهای خاورمیانه و اوکراین به ظرفیت پالایش جهان نیز آسیب زدهاند.
بر اساس گزارش رویترز، درگیریهای خلیج فارس و جنگ روسیه و اوکراین در مجموع حدود ۱۰ درصد از ظرفیت پالایش جهانی را از مدار خارج کردهاند.
اوکراین با حملات پهپادی به پالایشگاههای روسیه، شبکه پالایشی این کشور را هدف قرار داده و حتی تأسیسات بسیار دور از مرزهای اوکراین، از جمله پالایشگاهی در شهر اومسک، هدف حمله قرار گرفتهاند.
روسیه نیز در واکنش به کاهش تولید و اختلال در پالایشگاهها با کمبود سوخت مواجه شده و صادرات بنزین و گازوئیل را محدود کرده است؛ موضوعی که فشار بیشتری بر بازار جهانی فرآوردههای نفتی وارد میکند.
نفت گرانتر، سوخت گرانتر
این وضعیت موجب شده قیمت فرآوردههای نفتی افزایش پیدا کند. حتی در شرایطی که پالایشگاههای آمریکا با ظرفیت بسیار بالا فعالیت میکنند، قیمت گازوئیل در این کشور به رکوردهای جدید رسیده است.
رویترز تأکید میکند که مسئله اصلی بازار در مقطع فعلی فقط کمبود نفت خام نیست؛ بلکه کمبود ظرفیت پالایش و تولید سوخت به یک گلوگاه مهم تبدیل شده است.
گزارشهای جدید رویترز نیز نشان میدهد پالایشگاههای آمریکا بیش از ۹۵ درصد ظرفیت خود فعالیت کردهاند؛ طولانیترین دوره فعالیت در این سطح طی بیش از ۲۵ سال. در همین حال، تولید جهانی فرآوردههای پالایشی حدود ۶ درصد نسبت به سال گذشته کاهش یافته است.
فشار انرژی به تورم آمریکا منتقل میشود
افزایش قیمت سوخت بهطور مستقیم و غیرمستقیم بر تورم اثر میگذارد. هزینه حملونقل، تولید کالا، کشاورزی و زنجیره تأمین با افزایش قیمت انرژی بالا میرود و در نهایت فشار قیمتی به مصرفکنندگان منتقل میشود.
رویترز میگوید افزایش قیمت سوخت یکی از عوامل اصلی تداوم تورم است و همین تورم، بانکهای مرکزی را در کاهش نرخ بهره محتاطتر کرده است.
در آمریکا، افزایش هزینههای استقراض برای دولت اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا دولت فدرال در شرایطی با بدهی بسیار سنگین مواجه است که نرخهای بهره بلندمدت نیز افزایش یافتهاند.
بدهی آمریکا از ۴۰ تریلیون دلار عبور کرد
همزمان با افزایش فشارهای مالی، بدهی دولت آمریکا از ۴۰ تریلیون دلار عبور کرده است؛ سطحی بیسابقه که نگرانیها درباره پایداری مالی دولت را افزایش داده است.
افزایش تورم و نرخ بهره به معنای افزایش هزینه تأمین مالی دولت است. بنابراین، شوک انرژی ناشی از جنگ میتواند از طریق یک زنجیره اقتصادی گسترده عمل کند:
رویترز این ارتباط را بخشی از تصویری بزرگتر میداند که در آن بحران انرژی دیگر تنها مسئلهای مربوط به بازار نفت نیست، بلکه به سیاست پولی، بازار اوراق قرضه و وضعیت مالی دولتها نیز سرایت کرده است.
ذخایر اضطراری هم در حال کاهش است
آژانس بینالمللی انرژی برای کاهش اثرات شوک عرضه، حجم بیسابقهای از ذخایر اضطراری نفت را آزاد کرده است؛ اما بخش عمده این عملیات اکنون به پایان رسیده و ذخایر جهانی نفت همچنان در حال کاهش است.
این مسئله نگرانیها درباره ماههای آینده را افزایش داده است؛ زیرا اگر اختلالات تولید و پالایش ادامه پیدا کند، توان بازار برای جبران کمبود عرضه محدودتر خواهد شد.
در همین حال، قیمت نفت برنت حدود ۹۰ دلار در هر بشکه قرار گرفته که حدود ۲۵ درصد بالاتر از سطح پیش از آغاز جنگ است. با وجود این، قیمت نفت خام به اندازه فرآوردههایی مانند بنزین و گازوئیل افزایش نیافته است؛ زیرا بخش مهمی از فشار فعلی ناشی از کمبود ظرفیت پالایش است.
بحران انرژی ممکن است تا ۲۰۲۷ ادامه پیدا کند
تحلیلهای جدید رویترز نشان میدهد بازار انرژی احتمالاً در سال ۲۰۲۷ نیز با شرایط سختی روبهرو خواهد بود. معاملهگران انتظار ندارند بازار جهانی انرژی به این زودیها به ثبات و پیشبینیپذیری سالهای پیش از جنگ روسیه و اوکراین بازگردد.
هزینه حمل نفت، حاشیه سود پالایشگاهها و قیمت معاملات آتی گازوئیل در بازارهای مختلف افزایش یافته و همگی نشان میدهند که بازار برای دورهای طولانیتر از عرضه محدود و ریسکهای ژئوپلیتیک آماده میشود.
در چنین شرایطی، آمریکا با یک دوگانه دشوار روبهرو است: از یک سو باید برای کاهش قیمت سوخت و مهار تورم تلاش کند و از سوی دیگر، افزایش نرخ بهره و هزینه تأمین مالی، فشار بیشتری بر بودجه و بدهی دولت وارد میکند.
به این ترتیب، جنگهای خاورمیانه و اوکراین فقط بازار نفت را تحت تأثیر قرار ندادهاند؛ بلکه اثرات آنها از قیمت سوخت و تورم تا نرخ بهره و بدهی دولت آمریکا امتداد یافته و مجموعهای بههمپیوسته از ریسکهای اقتصادی را ایجاد کرده است.
