نسل تازه مواد مخدر که ۱۰ برابر قویتر از فنتانیل است
نوعی تازه و بسیار خطرناک از مواد مخدر مصنوعی که قدرت برخی از آنها چندین برابر فنتانیل است، با افزایش موارد مرگ ناشی از اوردوز مرتبط شده است؛ موادی که حتی مقدار بسیار ناچیزی از آنها میتواند کشنده باشد و در بسیاری از آزمایشهای معمول نیز قابل شناسایی نیستند.
به گزارش سان، تولیدکنندگان مواد مخدر در آزمایشگاههای مخفی در چین، برای دور زدن محدودیتها و ممنوعیتهای مربوط به افیونهای مصنوعی، ترکیبات تازهای تولید کردهاند. بعضی از این مواد تا ۵۰۰ برابر قویتر از هروئین هستند و تاکنون با بیش از هزار مورد مرگ در بریتانیا مرتبط دانسته شدهاند.
یکی از خطرناکترین گروههای تازه، «اورفینها» هستند؛ خانوادهای از مواد افیونی مصنوعی که بر اساس اطلاعات وزارت دادگستری آمریکا، در بیش از ۲۱ ایالت این کشور با دهها مورد مرگ ناشی از اوردوز ارتباط داشتهاند.
با این حال، کارشناسان معتقدند آمار واقعی احتمالاً بیشتر از چیزی است که تاکنون ثبت شده، زیرا بسیاری از این مواد فقط با آزمایشهای تخصصی قابل شناسایی هستند.
اورفینها نخستین بار در دهه ۱۹۶۰ برای درمان دردهای شدید ساخته شدند، اما پس از مجموعهای از اوردوزها، در سال ۲۰۰۴ از بازار کنار گذاشته شدند. این مواد بار دیگر در سال ۲۰۲۰ در بازار غیرقانونی مواد مخدر ظاهر شدند و در ماههای اخیر حضور آنها افزایش یافته است.
بر اساس آمار سامانه ملی پایش درمان مواد مخدر بریتانیا، تاکنون ۲۲ نفر در این کشور بر اثر اوردوز مرتبط با اورفینها جان خود را از دست دادهاند. مقامها نیز در تلاش هستند همزمان با ورود انواع تازه این مواد، روشهای شناسایی و مقابله با آنها را بهروز کنند.
کریس توماس، مدیر ارشد مرکز پزشکی قانونی منطقه ناکس در ایالت تنسی آمریکا که تیم او از نخستین گروههایی بود که این مواد را ردیابی کرد، معتقد است شمار واقعی قربانیان قطعاً بیشتر از آمار گزارششده است.
او میگوید اگر ماده تازهای وارد جامعه شده باشد، پلیس، مقامهای بهداشتی و مردم باید از وجود آن مطلع شوند، زیرا در غیر این صورت نمیتوان با خطری که ناشناخته باقی مانده مقابله کرد.
در سپتامبر سال گذشته، تیم او با پروندهای روبهرو شد که در ابتدا توضیح مشخصی برای آن وجود نداشت. فردی بر اثر یک اوردوز احتمالی جان باخته بود، اما مقدار موادی که در آزمایشهای اولیه بدن او پیدا شد آنقدر کم بود که نمیتوانست بهتنهایی علت مرگ را توضیح دهد.
پزشکان میتوانستند پرونده را با استناد به همان مقادیر اندک مواد دیگر ببندند، اما تصمیم گرفتند آزمایشهای تخصصیتری انجام دهند. نتیجه این آزمایشها وجود مادهای بسیار نادر به نام سایکلورفین را نشان داد؛ ترکیبی از خانواده اورفینها که در آن زمان آنقدر تازه بود که بسیاری از آزمایشگاههای سمشناسی هنوز توانایی شناسایی آن را نداشتند.
کارشناسان هشدار دادهاند سایکلورفین ممکن است نزدیک به ۱۰ برابر از فنتانیل قویتر باشد. این ماده در نوارهای استاندارد آزمایش مواد مخدر یا آزمایشهای معمول ادرار برای شناسایی افیونها ظاهر نمیشود.
بر اساس گزارشهای سازمان ملل، سایکلورفین معمولاً به شکل پودرهای سفید، قهوهای یا بژ و همچنین در قالب قرص دیده شده است. نمونههایی از این ماده در ترکیب با هروئین، فنتانیل، کوکائین و مدیتومیدین نیز پیدا شدهاند.
همچنین برخی قرصهای تقلبی که با نام داروهایی مانند Xanax، Percocet، Dilaudid و OxyContin فروخته میشوند، حاوی سایکلورفین بودهاند.
اورفینها در واقع گروهی از مواد افیونی مصنوعی هستند که برای دور زدن ممنوعیتهای مربوط به فنتانیل در چین تولید و سپس به نقاط مختلف جهان فرستاده میشوند.
سرکوب تولید هروئین از سوی طالبان در سال ۲۰۲۲ باعث افزایش چشمگیر محبوبیت مواد مخدر طراحیشده شد؛ موادی مانند مخدرهای مصنوعی از جمله فنتانیل که در آزمایشگاههای چین ساخته میشوند.
چین پس از گسترش تولید فنتانیل، برخورد سختگیرانهتری با آزمایشگاههای تولیدکننده آن در پیش گرفت، اما تولیدکنندگان با تغییر ترکیب شیمیایی این مواد، تلاش کردند ممنوعیتها را دور بزنند. در نتیجه، مواد تازهتر و خطرناکتری مانند نیتازنها وارد بازار شدند. این مواد در دارکوب فروخته میشدند و گاهی با دیگر مواد مانند فنتانیل ترکیب میشدند.
پس از ممنوع شدن نیتازنها در چین، شیمیدانها به تولید موادی از خانواده اورفینها روی آوردند.
کریس توماس میگوید تأمینکنندگان و توزیعکنندگان مواد به دنبال چیزی بودند که جای خالی مواد ممنوعشده را پر کند و سایکلورفین بهعنوان یک جایگزین بسیار ارزان وارد بازار شد و در برخی موارد با فنتانیل ترکیب شد.
با این حال، سایکلورفین فقط در ترکیب با مواد دیگر خطرناک نیست و بهتنهایی نیز میتواند کشنده باشد.
توماس توضیح میدهد که در اوردوزهای مرتبط با فنتانیل، معمولاً میزان این ماده در خون بین ۱۸ تا ۳۵ نانوگرم در هر میلیلیتر است، اما در برخی موارد مرتبط با سایکلورفین فقط ۰.۰۵ نانوگرم در هر میلیلیتر در خون پیدا شده است.
او تأکید میکند که حتی مقدار بسیار ناچیزی از پودر این ماده، کمتر از نوک پاککن یک مداد، میتواند در برخی موارد کاملاً کشنده باشد.
یکی دیگر از نگرانیها درباره اورفینها به نحوه درمان اوردوز مربوط میشود. توماس هشدار داده است که نالوکسان، دارویی که بهعنوان پادزهر اوردوز مواد افیونی استفاده میشود، ممکن است در برابر این مواد به یک دوز محدود پاسخ ندهد.
او برای توضیح این موضوع دستگاه عصبی مرکزی را به یک خط حیاتی تشبیه میکند و میگوید این مواد با مختل کردن عملکرد آن میتوانند جریان اکسیژن و خون را کاهش دهند و مشکلات تنفسی و قلبی، از جمله کند شدن ضربان قلب، ایجاد کنند.
نالوکسان تلاش میکند مانع اتصال ماده افیونی به گیرندههای عصبی شود و این روش در مورد فنتانیل مؤثر است. اما به گفته توماس، وقتی مادهای بسیار قویتر وارد بدن شود، ممکن است یک دوز نالوکسان برای مقابله با آن کافی نباشد.
او میگوید برخی متخصصان پزشکی توصیه میکنند در چنین شرایطی چند دوز نالوکسان استفاده شود، هرچند ممکن است اثر آن محدود باشد.
ترَنک؛ ماده مخدر زامبیکننده و ترسناکی که در چین تولید شده و کیلویی یک دلار است
دکتر فیلیپ بری، کارشناس تجارت بینالمللی مواد مخدر در دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل، میگوید اورفینها و دیگر افیونهای مصنوعی مانند نیتازنها را میتوان بهسادگی از طریق اینترنت سفارش داد. این مواد به دلیل حجم بسیار کم، بهراحتی در بستههای کوچک پستی قرار میگیرند و ممکن است از کنترل و بازرسی مقامها پنهان بمانند.
یکی از بزرگترین مشکلات مقامها این است که به محض ممنوع شدن یک ماده، ترکیب تازهای جای آن را میگیرد.
بری میگوید برخی شرکتهای شیمیایی و دارویی در چین به توسعه و تجارت مواد مخدر مصنوعی تازهای ادامه میدهند که هنوز ممنوع نشدهاند و مواد خانواده اورفینها نیز در همین گروه قرار میگیرند.
او اضافه میکند حتی اگر اورفینها در چین ممنوع شوند، احتمال زیادی وجود دارد که تولیدکنندگان غیرقانونی بهسرعت ترکیب دیگری برای فروش پیدا کنند.
زندگی در جهنمِ «کراکلند»: تراژدی بزرگترین پاتوق مصرف مواد مخدر در جهان
به گفته او، مواد تازه و بهویژه افیونهای مصنوعی دائماً در حال ظهور هستند و هر بار که یک ترکیب ممنوع میشود، شیمیدانها با تغییر جزئی فرمول ماده تازهای تولید میکنند که هنوز تحت کنترل قانونی قرار نگرفته است.
این موضوع کار آزمایشگاهها را نیز دشوار میکند، زیرا برای شناسایی یک ماده ناشناخته باید از قبل بدانند به دنبال چه ترکیبی هستند.
در یکی از پروندههای منطقه ناکس، مردی در حمام خانهاش در حالی پیدا شد که اطراف او پودر سفید، بستههای کوچک، یک اسکناس، نی و یک خودکار توخالی وجود داشت. آزمایش اولیه خون او فقط وجود نیکوتین و کافئین را نشان داد. اما پس از انجام آزمایشهای تخصصی مشخص شد که سایکلورفین عامل مرگ او بوده است.
در منطقه ناکس تاکنون ۶۰ مورد مرگ مرتبط با اورفینها ثبت شده است.
با این حال، همه مناطق توانایی مالی انجام آزمایشهای تخصصی و گرانقیمت را ندارند و همین مسئله باعث شده کارشناسان احتمال دهند تعداد مرگهای مرتبط با این مواد بیشتر از آمار رسمی باشد.
کریس توماس نیز معتقد است اطلاعرسانی عمومی درباره این مواد اهمیت حیاتی دارد و هشدار میدهد که در سال ۲۰۲۶ مصرف مواد مخدر خیابانی از هر زمان دیگری خطرناکتر شده است.
