معمای ۳ میلیون نابارور و ۸ هزار تولد در کشور

به گزارش همشهری آنلاین، ایران در سال‌های اخیر به دستاوردهای قابل توجهی در حوزه درمان ناباروری و پزشکی تولید مثل دست یافته و شمار مراکز ارائه‌دهنده این خدمات نیز افزایش پیدا کرده است، اما آمارها از یک فاصله قابل تأمل خبر می‌دهند؛ فاصله‌ای میان جمعیت میلیونی افراد نابارور در کشور و تعداد محدود تولدهایی که حاصل درمان‌های تخصصی هستند.

دکتر حمید چوبینه، رئیس انجمن علمی تخصصی باروری و ناباروری ایران و رئیس انجمن علمی جنین‌شناسی و بیولوژی تولید مثل ایران، در آیین افتتاحیه کنگره بین‌المللی پزشکی تولید مثل با اشاره به جایگاه علمی ایران در این حوزه گفت: پیشرفت‌های چشمگیر کشور در پزشکی تولید مثل، حاصل تلاش مستمر استادان و پژوهشگران است، اما صرف تولید دانش و دستیابی به فناوری‌های پیشرفته نمی‌تواند هدف نهایی باشد.

به گفته او، ارزش واقعی دستاوردهای علمی زمانی مشخص می‌شود که این دانش از محیط‌های پژوهشی به بالین بیمار منتقل شود و در نهایت بتواند به بهبود زندگی و پاسخ به نیاز خانواده‌ها منجر شود.

شکاف میان تولید علم و خدمات درمانی

چوبینه با انتقاد از فاصله میان تولید دانش و ارائه خدمات موثر به مردم، تاکید کرد: تولید علم زمانی می‌تواند موفقیت‌آمیز تلقی شود که در نهایت به ارتقای سلامت جامعه منجر شود. در غیر این صورت، با شکافی جدی در زنجیره خدمات سلامت مواجه خواهیم بود.

رئیس انجمن علمی تخصصی باروری و ناباروری ایران در ادامه، به آمارهای موجود در حوزه درمان ناباروری اشاره کرد و گفت: بر اساس برآوردها، حدود ۳ تا ۳.۵ میلیون نفر از جمعیت کشور با مسئله ناباروری مواجه هستند، اما تعداد تولدهای سالانه حاصل از درمان‌های تخصصی تنها حدود ۷ تا ۸ هزار مورد است.

او این فاصله را قابل تأمل دانست و افزود: با وجود تمایل بسیاری از زوج‌های نابارور به فرزندآوری، خروجی فعلی نظام درمان ناباروری سهم محدودی در تعداد موالید کشور دارد. این پارادوکس آماری باید به‌طور جدی مورد بررسی قرار گیرد و ریشه‌های آن از سوی استادان، پژوهشگران و سیاست‌گذاران شناسایی شود.

۱۶۰ مرکز درمان ناباروری؛ کافی است؟

چوبینه همچنین به گسترش مراکز درمان ناباروری در کشور اشاره کرد و گفت: تعداد این مراکز در چهار سال گذشته به حدود ۱۶۰ رسیده است؛ اتفاقی که می‌تواند گامی مثبت تلقی شود، اما توسعه کمی به‌تنهایی پاسخگوی نیاز کشور نیست.

به گفته او، اکنون باید کیفیت خدمات و میزان دسترسی مردم به این مراکز نیز مورد ارزیابی قرار بگیرد و این پرسش مطرح است که آیا افزایش تعداد مراکز درمان ناباروری توانسته دسترسی عادلانه و آسان همه اقشار جامعه، به‌ویژه ساکنان مناطق کم‌برخوردار را فراهم کند؟

او تاکید کرد: همچنین باید بررسی شود که ظرفیت عملیاتی این مراکز تا چه اندازه با حجم واقعی نیاز جمعیتی که حدود ۳.۵ میلیون نفر برآورد می‌شود، تناسب دارد.

ناباروری؛ فراتر از یک مسئله پزشکی

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران، مسئله کاهش فرزندآوری و ناباروری را صرفاً یک چالش پزشکی ندانست و گفت: این موضوع ابعاد گسترده اجتماعی و هویتی دارد و نمی‌توان تنها با نگاه درمانی برای آن راه‌حل پیدا کرد. متخصصان علوم پزشکی باید در کنار جامعه‌شناسان و پژوهشگران حوزه علوم اجتماعی قرار بگیرند تا ابعاد مختلف این مسئله به‌صورت ریشه‌ای بررسی شود.

چوبینه تاکید کرد: برای مواجهه با روند کاهش فرزندآوری و چالش‌های مرتبط با آن، به راهکارهایی جامع نیاز داریم، راهکارهایی که علاوه بر توسعه خدمات پزشکی، موانع اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی پیش روی خانواده‌ها را نیز در نظر بگیرند.

علم باید به زندگی مردم برسد

معاون توسعه مدیریت و برنامه‌ریزی منابع دانشگاه علوم پزشکی تهران با تاکید بر اهمیت هم‌افزایی میان مراکز علمی و درمانی گفت: کنگره‌ها و رویدادهای علمی می‌توانند بستری برای نزدیک‌تر شدن پژوهشگران، دانشگاه‌ها، انجمن‌های علمی و مراکز درمانی فراهم کنند.

به گفته این مسئول، رسالت نهایی فعالیت‌های علمی هم تبدیل دانش و دستاوردهای پژوهشی به ابزاری برای خدمت‌رسانی موثرتر به مردم است و تنها با همکاری مستمر میان مراکز پژوهشی، دانشگاهی و انجمن‌های علمی می‌توان از چالش‌های موجود عبور کرد و به پیشرفت پایدار در حوزه پزشکی تولید مثل دست یافت.