طرح بانک مرکزی برای جذب دلارهای خانگی/ مردم چقدر استقبال میکنند؟
آیا در شرایط کنونی اقتصاد ایران، دارندگان ارز حاضرند سرمایه خود را برای چند سال در اختیار پروژههای داخلی قرار دهند؟
بانک مرکزی بهتازگی از ابزار جدیدی با عنوان «گواهی سپرده خاص ارزی» رونمایی کرده؛ ابزاری که قرار است منابع ارزی اشخاص و شرکتها را به سمت تأمین مالی طرحهای تولیدی هدایت کند. در این سازوکار، سرمایهگذاران ارز خود را در اختیار پروژههای اقتصادی قرار میدهند و در سررسید، اصل سرمایه و سود را بهصورت ارزی دریافت میکنند. همچنین بازپرداخت این تعهدات از سوی یک بانک ضامن تضمین میشود.
در نگاه نخست، این طرح میتواند راهکاری برای اتصال منابع ارزی راکد به بخش تولید باشد، اما آیا در شرایط کنونی اقتصاد ایران، دارندگان ارز حاضرند سرمایه خود را برای چند سال در اختیار پروژههای داخلی قرار دهند؟
محسن بهزادی، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران معتقد است مهمترین مانع موفقیت این ابزار، نه ساختار آن، بلکه بیاعتمادی عمومی و انگیزه اصلی مردم از خرید ارز است. به گفته او، بسیاری از افراد ارز را نه برای سرمایهگذاری، بلکه برای حفظ ارزش دارایی و کاهش ریسکهای اقتصاد داخلی خریداری میکنند. بنابراین، انتظار اینکه همین افراد دارایی ارزی خود را در یک طرح بلندمدت سرمایهگذاری کنند، چندان واقعبینانه نیست.
او همچنین به تجربههای ناموفق گذشته، از سپردههای ارزی تا بازار سرمایه، اشاره میکند و معتقد است بدون بازسازی اعتماد عمومی، ابزارهای جدید اثرگذاری محدودی خواهند داشت. از سوی دیگر، توان تولیدکنندگان برای بازپرداخت اصل و سود ارزی نیز محل تردید است؛ بهویژه برای بنگاههایی که درآمدشان ریالی است و در برابر نوسانات نرخ ارز آسیبپذیرند.
در این گزارش، فرصتها و چالشهای گواهی سپرده خاص ارزی و احتمال موفقیت آن در جذب منابع ارزی و حمایت از تولید بررسی شده است.
