تجربه زنو از همراهی روان‌شناسی با رهیدگان سوختگی

وقتی از سوختگی حرف می‌زنیم، معمولا نخستین تصویر، زخم، پانسمان، جراحی و درمان‌های طولانی‌مدت است. اما سوختگی می‌تواند بسیار فراتر از آسیب جسمی، زندگی فرد را تحت تاثیر قرار دهد. تغییر تصویر بدن، اضطراب، افسردگی، تجربه تروما، دشواری در روابط اجتماعی و حتی چالش بازگشت به نقش‌های خانوادگی و شغلی، بخشی از مسیری است که برخی رهیدگان سوختگی پس از حادثه تجربه می‌کنند. به همین دلیل، بازسازی زندگی پس از سوختگی فقط به درمان جسم محدود نمی‌شود و حمایت روان‌شناسی نیز بخشی مهم از این مسیر است.

سوختگی، یک آسیب چندبُعدی

سوختگی از آن دسته آسیب‌هایی است که پیامدهای آن می‌تواند مدت‌ها پس از ترمیم زخم‌های جسمی ادامه پیدا کند. درمان‌های طولانی، درد، جراحی‌های مکرر و تغییرات ظاهری می‌توانند تجربه‌ای دشوار و گاه آسیب‌زا برای فرد ایجاد کنند.

پژوهش‌های انجام‌شده درباره رهیدگان سوختگی نیز نشان می‌دهد پیامدهای این آسیب تنها به سلامت جسم محدود نیست. اضطراب، افسردگی، اختلال استرس پس از سانحه، نارضایتی از تصویر بدن و دشواری در بازگشت به فعالیت‌های اجتماعی و شغلی از جمله مسائلی هستند که ممکن است در دوره پس از سوختگی بروز کنند.

سازمان جهانی بهداشت نیز در بررسی پیامدهای سوختگی، به آثار روانی و اجتماعی این آسیب، از جمله ترومای عاطفی، مشکلات اقتصادی، از دست رفتن درآمد و پیامدهای ناشی از تغییرات ظاهری اشاره کرده است.

بنابراین پایان یافتن مرحله حاد درمان، لزوما به معنای پایان یافتن دشواری‌های ناشی از سوختگی نیست. گاهی از همین نقطه، مرحله‌ی دیگری از مسیر آغاز می‌شود؛ مرحله‌ای که فرد باید با تجربه‌ای که پشت سر گذاشته، تغییرات بدن و زندگی خود و نگاه دیگران دوباره مواجه شود.

ابعاد روانی سوختگی، بخشی از مسیر درمان

برای بسیاری از افراد، پذیرش آنچه پس از سوختگی تغییر کرده، فرایندی تدریجی است. فرد ممکن است با خشم، اضطراب، سوگ برای آنچه از دست داده، نگرانی درباره نگاه دیگران یا کاهش اعتمادبه‌نفس مواجه شود. در برخی موارد نیز علائم تروما می‌توانند بر عملکرد روزمره و روابط اجتماعی اثر بگذارند.

از این منظر، مشاوره روان‌شناسی صرفا اقدامی برای کاهش یک علامت یا حل یک مسئله مقطعی نیست. بلکه می‌تواند بخشی از فرایند بازسازی زندگی باشد. هدف این همراهی آن است که فرد بتواند تجربه خود را پردازش کند، راهکارهای مقابله‌ای موثرتری پیدا کند، روابط خود را بازسازی کند و به‌تدریج با تصویر تازه‌ای که از خود و زندگی‌اش شکل گرفته، کنار بیاید.

مشاوره، از مواجهه با تروما تا بازسازی اعتماد به خود

یکی از نیازهای مهم رهیدگان سوختگی، داشتن فضایی امن برای صحبت کردن درباره تجربه‌هایی است که شاید در محیط اطراف خود امکان بیان آن‌ها را نداشته باشند.

در فرایند مشاوره، موضوعاتی مانند تنظیم هیجان، مدیریت خشم، سوگواری برای فقدان‌ها، کاهش افکار تکرار شونده، بهبود روابط بین‌فردی، جایگزین کردن راهبردهای مقابله‌ای سازنده و حرکت تدریجی به سوی پذیرش سوختگی می‌تواند مورد توجه قرار گیرد.

این مسیر البته برای همه افراد یکسان نیست. تجربه سوختگی، شرایط جسمی و روانی، روابط خانوادگی، وضعیت اجتماعی و نیازهای هر فرد متفاوت است؛ به همین دلیل حمایت روان‌شناسی نیز باید متناسب با شرایط هر فرد شکل بگیرد.

تجربه زنو از همراهی روان‌شناسی با رهیدگان سوختگی

موسسه مردم‌نهاد زنو از سال ۱۴۰۰ با شعار «سوختگی پایان راه نیست» فعالیت خود را با هدف توانمندسازی و حمایت از رهیدگان سوختگی آغاز کرده است. یکی از محورهای اصلی خدمات این موسسه، مشاوره روان‌شناسی است؛ خدمتی که در کنار مددکاری اجتماعی، توان‌بخشی، آموزش و کاریاری، بخشی از مسیر حمایت از رهیدگان سوختگی را شکل می‌دهد.

در سال ۱۴۰۴، واحد مشاوره روان‌شناسی زنو با بازسازی ساختار داخلی خود، نظام منسجم‌تری برای ارائه و پیگیری خدمات ایجاد کرد. در همین سال، ۴۵۲ جلسه مشاوره فردی برای رهیدگان سوختگی برگزار شد. این جلسات با هدف حمایت از بازگشت افراد به زندگی اجتماعی، ارتقای کیفیت زندگی و کاهش پیامدهای روان‌شناسی ناشی از سوختگی طراحی شده بودند.

در کنار جلسات فردی، ۳۹ جلسه گروه حمایتی نیز برگزار شد؛ گروهی که هدف آن تقویت فرایند پذیرش سوختگی و ایجاد فضایی امن برای رشد روانی و اجتماعی اعضا بود. اشتراک تجربه‌های مشترک و دریافت حمایت از افرادی که مسیر مشابهی را پشت سر گذاشته‌اند، یکی از ظرفیت‌های این جلسات گروهی است.

بازگشت به زندگی، با یک تصویر تازه

بازگشت به زندگی پس از سوختگی الزاما به معنای بازگشت به همان شرایط پیش از حادثه نیست. گاهی فرد باید زندگی خود را با شرایط تازه‌ای که سوختگی ایجاد کرده، دوباره تعریف کند. ممکن است این مسیر با پذیرش تغییرات ظاهری آغاز شود، با بازسازی اعتمادبه‌نفس ادامه پیدا کند و به بازگشت به روابط اجتماعی، تحصیل یا کار برسد.

تجربه‌های ثبت‌شده در زنو نیز نشان می‌دهد که حمایت روان‌شناسی می‌تواند در کنار سایر خدمات حمایتی، به رهیدگان کمک کند تا از مرحله صرفا دریافت‌کننده حمایت عبور کنند و دوباره نقش فعال‌تری در زندگی شخصی و اجتماعی خود به دست آورند. در روایت یکی از مشاوران زنو نیز بر همین وجه تأکید شده است: روان‌درمانی می‌تواند پلی میان درد و امکان، تنهایی و همدلی و فقدان و ادامه زندگی باشد.

جلسه مشاوره؛ فرصتی برای ادامه مسیر

خدمات روان‌شناسی، مانند هر خدمت تخصصی دیگری، نیازمند زمان، حضور متخصص و استمرار است. برای فردی که پس از یک تجربه تروماتیک در تلاش است زندگی خود را دوباره بسازد، یک گفت‌وگوی تخصصی و مستمر می‌تواند فرصتی برای دیده شدن، شنیده شدن و پیدا کردن راه‌هایی متناسب با شرایط خودش باشد.

به همین دلیل، زنو تلاش می‌کند خدمات مشاوره روان‌شناسی را در قالب جلسات فردی و گروهی در اختیار رهیدگان سوختگی قرار دهد. خدماتی که هدف آن‌ها فقط مواجهه با بحران نیست، بلکه کمک به ساختن مسیر بلندمدت‌تری برای زندگی است.

شما هم می‌توانید بخشی از این مسیر باشید

ارائه خدمات تخصصی روان‌شناسی، مانند هر خدمت حرفه‌ای دیگری، هزینه‌بر است؛ اما برای بسیاری از رهیدگان سوختگی، دسترسی به چنین خدماتی می‌تواند بخشی مهم از مسیر بازگشت به زندگی باشد.

زنو در پویش جدید خود قصد دارد برای تعداد بیشتری از رهیدگان سوختگی، امکان دریافت خدمات مشاوره روان‌شناسی را فراهم کند. خدماتی که در قالب هفته‌ای یک جلسه ارائه خواهد شد تا افراد بتوانند در این دوره، فرصتی برای دریافت حمایت تخصصی و ادامه مسیر بازسازی روانی خود داشته باشند.

«سوختگی پایان راه نیست» فقط یک شعار نیست، مسیری است که ادامه آن به همراهی افراد و مجموعه‌هایی نیاز دارد که باور دارند زندگی پس از سوختگی می‌تواند دوباره ساخته شود.

با مشارکت در پویش زنو، می‌توان در تامین هزینه مشاوره روان‌شناسی ۷۰ نفر از رهیدگان سوختگی سهیم شد. همراهی‌ای که شاید برای یک نفر، فقط یک جلسه مشاوره باشد، اما می‌تواند نقطه شروعی برای بازسازی اعتمادبه‌نفس، پذیرش، امید و قدم برداشتن دوباره به سوی زندگی باشد.