کشورهای با کمترین منابع آب شیرین

نکات کلیدی

• کویت که هیچ رودخانه یا دریاچه‌ای ندارد، با صفر فوت مکعب منابع تجدیدپذیر آب شیرین داخلی به ازای هر نفر، کمترین میزان آب شیرین تجدیدپذیر جهان را در اختیار دارد.
• از میان ۲۰ کشوری که کمترین میزان آب شیرین به ازای هر نفر را دارند، ۷ کشور در خاورمیانه و ۷ کشور دیگر در آفریقا قرار دارند.
• اروپا و قاره آمریکا هر کدام تنها یک نماینده در این فهرست دارند؛ مالت در رتبه دوازدهم و باربادوس در رتبه بیستم.

آب شیرین یکی از حیاتی‌ترین منابع طبیعی جهان است، اما توزیع آن به‌شدت نابرابر است.

تنها حدود یک درصد از آب شیرین جهان به‌راحتی برای استفاده انسان در دسترس است. برخی کشورها به لطف رودخانه‌های بزرگ، دریاچه‌ها و الگوهای بارندگی، از منابع تجدیدپذیر فراوانی برخوردارند، اما برخی دیگر برای تأمین نیازهای خود ناچارند به آب‌های زیرزمینی محدود، شیرین‌سازی آب دریا یا واردات مواد غذایی و کالاها متکی باشند تا فشار بر منابع اندک آب داخلی را کاهش دهند.

این اینفوگرافی، کشورهایی را که در سال ۲۰۲۲ کمترین میزان منابع تجدیدپذیر آب شیرین داخلی به ازای هر نفر را داشته‌اند، رتبه‌بندی می‌کند. این جدیدترین داده‌های موجود تا ژوئیه ۲۰۲۶ است و از بانک جهانی از طریق Our World in Data استخراج شده است. شاخص مورد استفاده، فوت مکعب منابع تجدیدپذیر آب شیرین داخلی به ازای هر نفر است.

کویت کمترین منابع آب شیرین داخلی جهان را دارد

کویت که تقریباً هیچ منبع آب شیرین طبیعی ندارد، در صدر فهرست کشورهایی قرار گرفته که کمترین میزان منابع تجدیدپذیر آب شیرین داخلی به ازای هر نفر را دارند. این کشور هیچ رودخانه یا دریاچه‌ای ندارد و به همین دلیل برای تأمین آب آشامیدنی خود به شیرین‌سازی آب دریا وابسته است.

بحرین با تنها ۹۳ فوت مکعب آب شیرین به ازای هر نفر در رتبه دوم قرار دارد. مصر نیز با وجود عبور رود نیل از خاک این کشور، با ۳۱۴ فوت مکعب به ازای هر نفر در جایگاه سوم و نخستین کشور آفریقایی این فهرست قرار گرفته است.

فاصله این کشورها با میانگین جهانی ۱۹۰ هزار و ۷۰۰ فوت مکعب به ازای هر نفر بسیار چشمگیر است؛ به‌طوری که این رقم بیش از ۲ هزار برابر میزان منابع آب شیرین بحرین است.

خاورمیانه بیشترین سهم را در این فهرست دارد

خاورمیانه با ۷ کشور بیشترین سهم را در میان ۲۰ کشور دارای کمترین منابع آب شیرین به ازای هر نفر دارد. این کشورها عبارت‌اند از: کویت، بحرین، امارات، قطر، یمن، اردن و عربستان سعودی.

بسیاری از این کشورها جزو خشک‌ترین مناطق جهان هستند و بارندگی اندک و منابع آب سطحی دائمی بسیار محدودی دارند.

به همین دلیل، شیرین‌سازی آب دریا و مدیریت منابع آب به بخش مهمی از زیرساخت‌های این منطقه تبدیل شده است. در بسیاری از کشورهای خاورمیانه، امنیت آبی تا حد زیادی به فناوری، واردات و مدیریت مصرف وابسته است.

کمبود آب شیرین فقط به خاورمیانه محدود نیست

آفریقا نیز مانند خاورمیانه، ۷ کشور در میان ۲۰ کشور نخست این فهرست دارد؛ مصر، سودان، موریتانی، لیبی، نیجر، الجزایر و جیبوتی.

کشورهای آسیایی حاضر در این فهرست نیز شامل مالدیو، سنگاپور، ترکمنستان و پاکستان هستند. ترکمنستان با وجود قرار گرفتن در رتبه شانزدهم، بیشترین مصرف آب شیرین به ازای هر نفر در جهان را دارد؛ موضوعی که عمدتاً به صنعت پنبه و برداشت گسترده آب برای آبیاری از رود آمودریا مربوط می‌شود.

سنگاپور نیز با تنها ۳ هزار و ۸۰۰ فوت مکعب آب شیرین به ازای هر نفر نمونه‌ای قابل توجه است؛ زیرا با وجود جمعیتی بیش از ۶ میلیون نفر، وسعت اندکی داشته و منابع طبیعی آب آن محدود است.

کشورهای جزیره‌ای کوچک نیز می‌توانند با محدودیت شدید منابع آب شیرین روبه‌رو باشند. مالت، تنها کشور اروپایی این فهرست، با حدود ۳ هزار و ۴۰۰ فوت مکعب به ازای هر نفر در رتبه دوازدهم قرار دارد و باربادوس، تنها نماینده قاره آمریکا، با ۱۰ هزار فوت مکعب به ازای هر نفر رتبه بیستم را به خود اختصاص داده است.

بیشتر کشورهای این فهرست فاصله زیادی با میانگین جهانی دارند

از میان ۲۰ کشور این فهرست، ۱۵ کشور کمتر از ۵ هزار فوت مکعب منابع تجدیدپذیر آب شیرین داخلی به ازای هر نفر دارند؛ رقمی که تنها بخش بسیار کوچکی از میانگین جهانی محسوب می‌شود.

دسترسی ناکافی به آب شیرین نه‌تنها سلامت عمومی را تهدید می‌کند، بلکه با محدود کردن کشاورزی و تشدید تنش‌های ژئوپلیتیکی بر سر منابع آبی، می‌تواند توسعه اقتصادی را نیز با مشکل مواجه کند.

این آمار نشان می‌دهد کمبود آب تنها به میزان کل منابع یک کشور وابسته نیست؛ بلکه جمعیت، موقعیت جغرافیایی و شرایط اقلیمی نیز نقش مهمی در میزان آب شیرین تجدیدپذیر در دسترس هر فرد دارند؛ مسئله‌ای که احتمال می‌رود در آینده نیز تشدید شود.