تعداد یوزپلنگهای ایران اعلام شد | کشته شدن ۱۳ یوزپلنگ ایرانی در جاده مرگ
مدیر پروژه حفاظت از یوز آسیایی گفت: پایش یوزپلنگ در کشور ما حفاظت با چشمان بسته است و یکی از دلایل این وضعیت شرایط خاص کشور، محدودیتهای ناشی از شرایط جنگی و همچنین تحریمهاست.
به گزارش همشهری آنلاین، باقر نظامی مدیر پروژه حفاظت از یوز آسیایی همزمان با روز ملی یوزپلنگ آسیایی اظهار کرد: با اشاره به آخرین برآوردهای جمعیت یوزپلنگ آسیایی در کشور گفت: تا پایان سال ۱۴۰۴، جمعیت یوزهای شناساییشده کشور ۲۷ قلاده برآورد شده است که ۷ قلاده نر، ۶ قلاده ماده و ۵ قلاده توله هستند و جنسیت تعدادی از یوزها نیز همچنان ناشناخته است.
وی افزود: علاوه بر یوزهای شناساییشده در طبیعت، حدود ۶ یوز نیز در سایت تکثیر در اسارت نگهداری میشوند که مدیریت این سایت به صورت مستقیم از سوی معاونت محیطزیست طبیعی انجام میشود.
این مسئول درباره جابهجایی یوزها میان زیستگاههای توران و میاندشت اظهار کرد: ما این زیستگاهها را بهصورت جمعیتهای مجزا در نظر نمیگیریم چراکه یوزها در فاصله زمانی کوتاهی میتوانند میان این مناطق جابهجا شوند. برای نمونه، هلیا و سه تولهاش حدود ۴۰ روز پیش در توران مشاهده اما حدود ۲۰ روز بعد در میاندشت دیده شدند.
چالشهای پایش یوزپلنگ در کشور
مدیر پروژه حفاظت از یوز آسیایی با اشاره به چالشهای پایش یوزپلنگ در کشور گفت: متأسفانه پایش جمعیت یوزها هنوز به شکل سیستماتیک انجام نمیشود و بخش قابل توجهی از اطلاعات ما از تصاویر ثبتشده توسط تعداد محدودی دوربین، گزارشهای مردم محلی و مشاهدات اتفاقی به دست میآید.
وی افزود: به همین دلیل، آماری که ارائه میکنیم ممکن است با اختلاف و خطا همراه باشد، اما در حال حاضر حداقل اطلاعات موجود و قابل اتکا برای ارائه به مردم، علاقهمندان و رسانههاست.
حفاظت یوزپلنگ آسیایی با چشمان بسته
نظامی این وضعیت را «حفاظت با چشمان بسته» توصیف کرد و گفت: یکی از دلایل این وضعیت شرایط خاص کشور، محدودیتهای ناشی از شرایط جنگی و همچنین تحریمهاست که ورود تجهیزات مورد نیاز پایش را با مشکل مواجه کرده است.
وی ادامه داد: بیشتر تجهیزات مورد نیاز پایش، از جمله دوربینهای تلهای تولید خارج از کشور هستند و در داخل تولید انبوه نمیشوند. البته این تجهیزات فناوری پیچیده و عجیبی ندارند، اما برای تولید داخلی باید بازار و مصرف انبوه وجود داشته باشد تا از نظر اقتصادی برای کارخانهها صرفه داشته باشد.
جلب مشارکت محلی با استخدام ۲۸ نیروی جوان
با اشاره به اقدامات انجامشده برای تقویت حفاظت از زیستگاههای یوز گفت: تمرکز نیروهای سازمان محیط زیست در سالهای گذشته به اندازه کافی روی زیستگاههای کویری و بیابانی یوز نبوده است. این زیستگاهها بسیار وسیع هستند و به تنهایی چندین برابر برخی زیستگاههای دیگر کشور وسعت دارند، در حالی که تعداد محیطبانان در این مناطق بسیار کم است.
وی در مورد اقدامات انجام شده برای جلب مشارکت محلی به منظور حفاظت از یوز اظهار کرد: امسال برای افزایش مشارکت جوامع محلی در حفاظت، بودجهای برای استانهای سمنان، خراسان شمالی، خراسان رضوی و خراسان جنوبی اختصاص دادیم و ۲۸ نیروی جوان محلی برای حفاظت از این مناطق بهکارگیری شدند که ۱۲ نفر از آنها در استان سمنان و ۱۶ نفر در ۳ استان دیگر مشغول فعالیت هستند.
نتوانستهایم مرگ و میر یوزپلنگ را کنترل کنیم
نظامی درباره آینده حفاظت از یوز نیز گفت: نمیدانم چقدر میتوانیم در این زمینه موفق باشیم، اما ما با «امید» این شغل را و چالشهای حفاظت از این عرصه وسیع را نیز پذیرفتهایم.
وی تأکید کرد: مشکل اصلی یوز صرفا پایین بودن زادآوری نیست. مسئله مهم این است که نتوانستهایم مرگومیر این حیوان را کنترل کنیم. بخش قابل توجهی از عوامل مرگومیر یوزها نیز خارج از اختیار مستقیم سازمان حفاظت محیطزیست است و به همکاری سایر دستگاهها نیاز دارد. برای نمونه مراتع در توران از دام سبک خالی شده و مستثنیات نیز خریداری شده است اما دام سنگین و شتر وارد منطقه شدهاند و شرایط در برخی نقاط حتی بدتر شده است.
این مسئول ادامه داد: در کل حفاظت از یوز نیازمند همکاری دستگاههایی مانند وزارت راه و شهرسازی، جهاد کشاورزی، سازمان منابع طبیعی و امور عشایری است. به عنوان نمونه، هنوز فنسکشی جاده عباسآباد – میامی که به عنوان جاده مرگ یوزپلنگ شناخته میشود از سوی وزارت راه بهطور کامل انجام نشده است.
از بین رفتن ۱۳ یوزپلنگ ایرانی در یک دهه اخیر در جاده مرگ
همچنین، مهدی زارع خورمیزی معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی اداره کل محیط زیست استان سمنان با اشاره به تلفات یوزپلنگ آسیایی در محور تهران – مشهد اظهار کرد: جاده ترانزیتی تهران – مشهد که از حاشیه توران عبور میکند، در یک دهه گذشته جان ۱۳ فرد یوزپلنگ ایرانی را گرفته و به عنوان قتلگاه یوزپلنگ ایرانی شناخته شده است.
وی افزود: برای کاهش این تهدید اقدامات ایمنسازی محور عباسآباد – میامی شامل بخشی از فنسکشی، نصب تابلوهای هشدار، روشنایی، دوربینهای کنترل سرعت و انجام مطالعات تخصصی در دستور کار قرار گرفته است.
این مسئول بیان کرد: خوشبختانه ـ با پیگیریهای انجامشده ـ تلفات جادهای یوزپلنگ ایرانی در این محدوده به صفر رسیده است، اما تکمیل پروژه ایمنسازی همچنان یک ضرورت جدی است. بهبود وضعیت گور ایرانی هم نتیجه حفاظت مستمر است.
پارک ملی توران ویترین محیط زیست کشور است
معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی اداره کل محیط زیست استان سمنان گفت: مجموعه حفاظتی توران با بیش از یک میلیون و ۴۰۰ هزار هکتار وسعت یکی از ارزشمندترین زیستگاههای طبیعی ایران است؛ منطقهای که از یوزپلنگ آسیایی و گور ایرانی تا زاغ بور و پلنگ ایرانی را در خود جای داده و به عنوان ویترین محیط زیست کشور شناخته میشود.
وی با اشاره به اهمیت مجموعه حفاظتی توران افزود: این مجموعه شامل پارک ملی، منطقه حفاظتشده و پناهگاه حیات وحش توران است که با وسعت یک میلیون و ۴۴۱ هزار و ۵۲۳ هکتار، یکی از مهمترین و حساسترین مناطق کشور به شمار میرود.
این مسئول ادامه داد: توران زیستگاه گونههای جانوری ارزشمندی همچون یوز آسیایی، گور ایرانی، پلنگ ایرانی، آهوی ایرانی، عقاب طلایی، زاغ بور، سوسمار خاردم ایرانی و افعی شاخدار ایرانی است و همین تنوع زیستی جایگاه ویژهای به این منطقه بخشیده است.
تهدیدهای پیچیده و مزمن در توران
زارع خورمیزی با بیان اینکه توران با مجموعهای از تهدیدهای پیچیده و مزمن روبهروست گفت: تخریب زیستگاه ناشی از چرای غیرمجاز دام و شتر، فعالیتهای معدنی، بحران کمآبی، تصادفات جادهای و کمبود نیروی انسانی از مهمترین چالشهای این منطقه هستند.
وی، حضور چند هزار نفر شتر بدون چوپان در منطقه را یکی از معضلات جدی دانست و ادامه داد: ورود شترها به زیستگاه با مصرف بیش از اندازه پوشش گیاهی، رقابت بر سر منابع آبی و تخریب خاک فشار زیادی به اکوسیستم وارد کرده است.
معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی اداره کل محیط زیست استان سمنان همچنین با اشاره به نقش دامهای سبک و سگهای گله در تهدید یوز آسیایی بیان کرد: سگهای گله در برخی موارد تهدیدی مستقیم برای یوزها محسوب میشوند و حتی میتوانند خطری جدیتر از تصادفات جادهای ایجاد کنند.
.
