فینال با طعم انتقام؛ ایران این بار مقابل ژاپن چه چیزی برای بردن دارد؟
تیمهای ملی والیبال ایران و ژاپن فردا در فوکوئوکا برای قهرمانی آسیا مقابل یکدیگر قرار میگیرند؛ مسابقهای که فقط تکرار فینال ۲۰۲۳ نیست، بلکه رویارویی دو تیمی است که در سه سال گذشته مسیرهای متفاوتی را طی کردهاند.
به گزارش همشهری آنلاین، ایران پس از شکست تلخ در فینال ارومیه، حالا با روبرتو پیاتزا به دنبال بازپسگیری جام است و ژاپن در خانه، با تکیه بر سرعت، دریافت مستحکم و تجربه ستارههایی چون یوکی ایشیکاوا و یوکی نیشیدا، میخواهد خاطره سه سال قبل را دوباره زنده کند. نکته مهم این است که ژاپن همین امسال نیز ایران را در یک مسابقه پنجسته در لیگ ملتها شکست داده است؛ بنابراین فینال فردا برای شاگردان پیاتزا فقط یک مسابقه قهرمانی نیست، بلکه آزمونی برای شکستن یک الگوی تکرارشونده در سالهای اخیر است.
از ارومیه تا فوکوئوکا؛ فینالی که هنوز تمام نشده است
آخرین باری که ایران و ژاپن در فینال قهرمانی مردان آسیا مقابل هم قرار گرفتند، به سال ۲۰۲۳ برمیگردد؛ مسابقهای که در ارومیه برگزار شد و برخلاف انتظار بخش مهمی از تماشاگران، ژاپن با نمایشی کاملاً مسلط ۳ بر صفر به پیروزی رسید. ژاپنیها ستهای مسابقه را ۲۵ بر ۲۰، ۲۵ بر ۱۸ و ۲۵ بر ۱۸ بردند و دهمین قهرمانی خود در آسیا را جشن گرفتند. یوکی ایشیکاوا نیز عنوان ارزشمندترین بازیکن آن دوره را به دست آورد. آن فینال یک نکته قابل توجه داشت: ایران در شرایطی نایبقهرمان شد که امین اسماعیلنژاد در ترکیب تیم منتخب مسابقات قرار گرفت. حالا سه سال بعد، اسماعیلنژاد همچنان یکی از مهرههای اصلی ایران است و بازگشت او به فرم مطلوب، یکی از تفاوتهای مهم تیم فعلی با تیمی است که در ارومیه مقابل ژاپن شکست خورد.
ژاپن فقط «حریف آسیایی» نیست
برای تحلیل فینال، نگاه کردن به نتیجه دیدارهای آسیایی بهتنهایی گمراهکننده است. ژاپن در سالهای اخیر به تیمی تبدیل شده که سبک بازیاش بیش از گذشته به والیبال سطح اول جهان نزدیک شده است؛ تیمی سریع، کماشتباه در دریافت و خطرناک در حملات سرعتی و ترکیبی. مهمتر اینکه ژاپن در لیگ ملتهای ۲۰۲۶ نیز مقابل ایران موفق شد چنین الگویی را به نمایش بگذارد. دو تیم در ۲۶ ژوئن در اورلئان فرانسه به مصاف هم رفتند و ژاپن پس از آنکه ایران از دو ست عقبافتاده به بازی برگشت، در ست پنجم ۱۵ بر ۱۲ پیروز شد و مسابقه را ۳ بر ۲ به سود خود تمام کرد. این نتیجه از آن جهت اهمیت دارد که نشان میدهد ایران توانایی فشار آوردن به ژاپن را دارد، اما در لحظات پایانی هنوز باید راه مهار این تیم را پیدا کند.
تفاوت بزرگ ایران ۲۰۲۶ با ایران ۲۰۲۳
تیم فعلی ایران الزاماً تیمی نیست که در فینال ارومیه دیدیم. حضور روبرتو پیاتزا روی نیمکت، تلاش برای افزایش سرعت بازی، اتکا به سرویس و تغییرات تاکتیکی در طول مسابقه، چهره متفاوتی به تیم داده است. در سوی مقابل، ژاپن نیز همان تیم سه سال قبل نیست. ایشیکاوا و نیشیدا همچنان در مرکز توجه قرار دارند، اما ژاپن در سالهای اخیر عمق بیشتری پیدا کرده و توانسته بازیکنان جوانتر را نیز وارد ساختار تیم ملی کند. به همین دلیل، ایران اگر صرفاً روی مهار یک یا دو ستاره ژاپن تمرکز کند، احتمالاً با مشکل مواجه خواهد شد.
نقطه کلیدی برای ایران، سرویس و دریافت اول خواهد بود. اگر سرویسهای ایران بتواند دریافت ژاپن را از منطقه ایدهآل خارج کند، سرعت بازی ژاپنیها کاهش پیدا میکند و در آن صورت ارتفاع و قدرت حمله ایران میتواند تعیینکننده شود. اما اگر ژاپن دریافت اول را با کیفیت انجام دهد، بازی به سمت همان چیزی میرود که ساموراییها میخواهند: پاسهای سریع، جابهجایی مداوم دفاع ایران و حمله از نقاط مختلف تور.
فینال؛ نبرد قدرت و سرعت
در یک طرف ایران قرار دارد؛ تیمی که در حمله از کنارهها و پشت خط میتواند فشار زیادی ایجاد کند و در صورت قرار گرفتن در ریتم مناسب، توانایی تغییر جریان مسابقه را دارد. در طرف دیگر ژاپن قرار گرفته؛ تیمی که شاید در برخی پستها از نظر فیزیکی برتری ایران را نداشته باشد، اما با سرعت، دفاع روی تور، توپگیری و انتقال سریع از دفاع به حمله این فاصله را جبران میکند.
همین تضاد، فینال را جذاب میکند: ایران میخواهد بازی را به قدرت و سرویس بکشاند و ژاپن تلاش خواهد کرد مسابقه را به زمین سرعت و تکنیک ببرد. نکته جالب دیگر اینکه دیدار فردا، چهلونهمین تقابل دو تیم در تاریخ عنوان شده و حتی فدراسیون والیبال ایران نیز از این مسابقه به عنوان «چهلونهمین نبرد ایران و ژاپن» یاد کرده است. در آمار کلی ثبتشده، ایران همچنان تعداد بردهای بیشتری دارد، اما پیروزی ژاپن در فینال ۲۰۲۳ و برد پنجسته این تیم در لیگ ملتهای ۲۰۲۶ نشان میدهد که سابقه تاریخی بهتنهایی تضمینی برای ایران نیست.
یک جام، یک فرصت برای تغییر روایت
فینال فردا برای ایران فرصتی است تا روایت سه ساله تقابل با ژاپن را تغییر دهد. شکست ۳ بر صفر در ارومیه هنوز یکی از تلخترین فینالهای والیبال ایران در سالهای اخیر محسوب میشود، اما این بار شرایط متفاوت است: بازی در خاک ژاپن برگزار میشود، حریف از حمایت هواداران خود برخوردار است و تجربه آخرین تقابل مستقیم دو تیم نیز به سود ژاپنیهاست. با این حال، ایران نشان داده که توانایی کشاندن ژاپن به بازی سخت و فرسایشی را دارد. اگر شاگردان پیاتزا بتوانند در ستهای ابتدایی دریافت ژاپن را تحت فشار قرار دهند و اجازه ندهند بازی به ریتم مورد علاقه حریف وارد شود، معادله میتواند کاملاً تغییر کند.
فردا در فوکوئوکا، بنابراین فقط مدال طلا تعیین نمیشود؛ ایران و ژاپن برای تغییر حافظه سه سال اخیر والیبال آسیا نیز به میدان میروند.
