قربانیان مشهور اوردوز با فنتانیل در آمریکا
بحران مرگبار فنتانیل در آمریکا سالهاست قربانی میگیرد و حالا بار دیگر با مرگ هیدن پنیتیر در مرکز توجه قرار گرفته است. این بازیگر ۳۶ ساله که ماه گذشته در ایالت کارولینای جنوبی آمریکا درگذشت، بنا بر گزارشها بهدلیل اثرات سمی فنتانیل بهطور ناگهانی جان باخت. با این حال پنیتیر تنها چهره مشهوری نیست که نامش با این بحران گره خورده است.
هیدن پبنتیر روز ۱۶ اوت در محل اقامت موقت خود در گرینویل بیهوش پیدا شد و تلاش نیروهای امدادی برای احیای او نتیجه نداد. گزارشهای تازه حاکی از آن است که علت مرگ هیدن پنیتیر، اثرات سمی فنتانیل، ۴-ANPP، آلپرازولام، متوکاربامول و کوئتیاپین تشخیص داده شده است.
فنتانیل یک ماده افیونی مصنوعی بسیار قوی است که میتواند حدود ۵۰ برابر هروئین و ۱۰۰ برابر مورفین قدرت داشته باشد. خطر اصلی زمانی بیشتر میشود که این ماده بدون اطلاع مصرفکننده به هروئین، کوکائین یا قرصهای تقلبی اضافه شود. در چنین شرایطی فرد ممکن است تصور کند یک داروی شناختهشده مصرف میکند، در حالی که دوزی مرگبار از فنتانیل دریافت کرده است.
جیمز اسیگ، رئیس پیشین کارآگاهان پلیس نیویورک، توضیح داده که یکی از دلایل استفاده گسترده قاچاقچیان از فنتانیل، قیمت پایین و قدرت بالای آن است. به گفته او، فروشندگان میتوانند مقدار کمی فنتانیل را به هروئین اضافه کنند و محصول بیشتری برای فروش به دست آورند.
بحران مواد افیونی در آمریکا از دهه ۱۹۹۰، زمانی که داروهای مسکن بسیار قوی به شکل گسترده تجویز میشدند، شدت گرفت. با محدودتر شدن دسترسی به این داروها در دهه ۲۰۰۰، هروئین جای آنها را در بخشی از بازار گرفت و پس از آن کارتلهای مکزیکی به استفاده از فنتانیل روی آوردند.
ریموند دونوان، رئیس پیشین عملیات اداره مبارزه با مواد مخدر آمریکا، DEA، گفته این روند ابتدا با افزودن فنتانیل برای افزایش قدرت هروئین آغاز شد، اما خیلی زود به فروش فنتانیل خالص و تولید قرصهای تقلبی رسید.
به گفته او، کارتلهای مکزیکی مواد اولیه فنتانیل را از چین تهیه و سپس آنها را به شکل قرصهایی تولید میکردند که ظاهرشان شبیه داروهای نسخهای معتبر بود. این شباهت ظاهری باعث شده بسیاری از مصرفکنندگان از وجود فنتانیل در این قرصها بیخبر باشند.
یکی از مشهورترین قربانیان این روند، پرینس بود که در سال ۲۰۱۶ در ۵۷ سالگی بر اثر اوردوز تصادفی فنتانیل جان باخت. بررسیهای بعدی نشان داد در خانه او قرصهای تقلبی ویکودین وجود داشته که حاوی فنتانیل بودهاند، اما پلیس نتوانست مشخص کند این قرصها را چه کسی در اختیار اسطوره موسیقی سول و فانک قرار داده بود.
یک سال بعد، تام پتی نیز درگذشت و آزمایشهای پزشکی وجود دو نوع فنتانیل غیرقانونی را در بدن او نشان داد. او همزمان برای درد ناشی از شکستگی لگن از چسب فنتانیل پزشکی نیز استفاده میکرد. خانوادهاش پس از مرگ او گفتند امیدوارند این اتفاق هشداری برای دیگران باشد.
در سال ۲۰۱۸ بیش از ۳۰ هزار نفر در آمریکا بر اثر مصرف بیش از حد فنتانیل جان باختند و در همان سال دمی لواتو تا آستانه مرگ پیش رفت.
بنا به گزارشها، لواتو پس از دورهای طولانی از ترک مواد، در هالیوود با فروشندهای آشنا مواجه شد و هروئینی دریافت کرد که به فنتانیل آلوده بود. خواننده و بازیگر آمریکایی بعدها گفت سه سکته و یک حمله قلبی داشته و سکتهها باعث آسیب مغزیاش شدهاند. او همچنین مدتی توانایی رانندگی را از دست داد.
زنده ماندن او تا حد زیادی به تجویز نالوکسان، دارویی که میتواند اثر اوردوز مواد افیونی را معکوس کند، نسبت داده شد.
تنها دو ماه بعد، مک میلر، رپر ۲۶ ساله، درگذشت. تحقیقات نشان داد او قصد خرید اکسیکدون داشته اما قرصی دریافت کرده بود که حاوی فنتانیل بود. فروشنده و افرادی که مواد را تأمین کرده بودند بعداً به زندان محکوم شدند.
این بحران البته محدود به افراد مشهور نیست. هزاران خانواده عادی آمریکایی نیز عزیزان خود را به دلیل قرصهای تقلبی حاوی فنتانیل از دست دادهاند.
مت کاپلوتو پس از مرگ الکس، دختر ۲۰ سالهاش، در دسامبر ۲۰۱۹، به فعالیتهای اجتماعی روی آورد و سازمان غیرانتفاعی Stop Drug Homicide را تأسیس کرد. الکس از طریق اسنپچت به دنبال خرید مسکن نسخهای پرکست بود، اما قرصهایی که دریافت کرد تقلبی و حاوی مقدار مرگبار فنتانیل بودند.
پدرش میگوید الکس تنها نصف یکی از قرصها را قبل از خواب خورد و صبح روز بعد مادرش او را مرده در تخت پیدا کرد.
خانواده پس از دسترسی به تلفن او توانستند هویت فروشنده را پیدا کنند. پرونده در نهایت به دادستانی فدرال سپرده شد و برندون مکداول به اتهام توزیع فنتانیل منجر به مرگ به ۹ سال زندان محکوم شد.
مایکل کی. ویلیامز، بازیگر سریالهای وایر (The Wire) و امپراتوری بوردواک (Boardwalk Empire) نیز در سال ۲۰۲۱ پس از مصرف هروئین حاوی فنتانیل جان باخت.
او پیش از مرگ آشکارا درباره مبارزهاش با اعتیاد صحبت کرده بود. پزشکی قانونی نیویورک اعلام کرد مرگش بر اثر اوردوز تصادفی ترکیبی از چند ماده، از جمله فنتانیل، رخ داده است. در سال ۲۰۲۳، اروین کارتاخنا به فروش مخلوط هروئین و فنتانیلی که باعث مرگ ویلیامز شده بود اعتراف کرد و به ۱۰ سال زندان محکوم شد.
یکی از تکاندهندهترین نمونههای مصرف ناخواسته فنتانیل در سپتامبر ۲۰۲۱ رخ داد. کیت کویگلی، کمدین و مجری، در یک مهمانی در کالیفرنیا همراه چند نفر از دوستانش مادهای مصرف کرد که تصور میکردند کوکائین است، اما فنتانیل در آن وجود داشت.
کویگلی بیهوش شد و حدود ۱۷ ساعت بعد به هوش آمد. وقتی بیدار شد، قادر به حرکت دادن پاهایش نبود و متوجه شد سه نفر از دوستانش جان باختهاند.
فروشنده مواد در این پرونده هرگز شناسایی نشد.
نیک میروف، خبرنگار واشنگتنپست، گفته یکی از تلخترین جنبههای بحران فنتانیل همین موارد «اوردوز جمعی» است؛ زمانی که چند نفر در یک مهمانی تصور میکنند کوکائین یا ماده دیگری خریدهاند، اما محصول به فنتانیل آلوده بوده و آنها تحمل بدنی در برابر مواد افیونی ندارند.
به گفته او، این مسئله باعث شده پلیس بارها با صحنههایی روبهرو شود که چند بزرگسال در یک مهمانی ظرف چند دقیقه جان خود را از دست دادهاند.
در سال ۲۰۲۲ ابعاد دیگری از این بحران آشکار شد؛ زمانی که پلیس دریافت برخی گروههای سرقت از مواد آلوده به فنتانیل برای از کار انداختن قربانیان استفاده میکنند.
کیتی گالاگر، طراح مد که برای چهرههایی مانند ریتا اورا و لیدی گاگا طراحی کرده بود، یکی از قربانیان پروندهای مشابه بود. او در تخت خود مرده پیدا شد و ابتدا تصور میشد بر اثر اوردوز جان باخته است، اما تحقیقات بعدی علت مرگ او را قتل دانست.
کارآگاهان به شبکهای رسیدند که قربانیان را با مواد حاوی فنتانیل بیهوش میکرد و سپس با استفاده از تشخیص چهره تلفنهای آنها را باز و حسابهای بانکیشان را خالی میکرد.
پلیس معتقد بود گالاگر مادهای مصرف کرده که تصور میکرد کوکائین است، اما به فنتانیل آلوده بوده است.
کنوود آلن ۳۳ ساله در ارتباط با پنج مرگ و مجموعهای از مسمومسازی و سرقت از ۲۱ قربانی متهم شد. او اتهامات را رد کرده و در انتظار محاکمه است.
در سپتامبر همان سال، کولیو، رپر آمریکایی، نیز جان باخت. ابتدا تصور میشد حمله آسم عامل مرگ او بوده، اما گزارش پزشکی قانونی نشان داد او بر اثر اوردوز تصادفی ترکیبی از هروئین، متآمفتامین و فنتانیل درگذشته است.
مقامهای آمریکایی سالهاست تلاش میکنند جریان فنتانیل از مکزیک را مهار کنند، اما قدرت بالای این ماده و حجم کم مورد نیاز برای تولید هزاران دوز، قاچاق آن را آسان کرده است.
وزارت امنیت داخلی آمریکا در سال ۲۰۲۳ عملیاتی را برای مقابله با ورود فنتانیل آغاز کرد و دولت آمریکا نیز تأمینکنندگان چینی مواد اولیه را هدف قرار داد.
با این حال، بحران ادامه پیدا کرد و در سال ۲۰۲۳ انگوس کلود، بازیگر ۲۵ ساله سریال سرخوشی (Euphoria)، نیز بر اثر اوردوز تصادفی ترکیبی از چند ماده از جمله فنتانیل جان باخت.
او که در این سریال نقش یک فروشنده مواد را بازی میکرد، در زندگی شخصی نیز با مشکلات اعتیاد دستوپنجه نرم کرده بود و پس از آسیبدیدگی مچ پا و مرگ پدرش شرایط دشواری را پشت سر گذاشته بود.
مرگ هیدن پنتیر اکنون بار دیگر توجهها را به همین خطر جلب کرده است؛ خطری که فقط مصرفکنندگان مواد افیونی را تهدید نمیکند، بلکه میتواند افرادی را که تصور میکنند کوکائین یا یک قرص نسخهای مصرف میکنند نیز در معرض دوز مرگبار فنتانیل قرار دهد.
