USS Enterprise اولین ناو هواپیمابر هستهای جهان
نیروی دریایی آمریکا شرکت NorthStar Maritime Dismantlement Services را برای اوراقکردن ناو هواپیمابر USS Enterprise (CVN-65) انتخاب کرده است؛ قراردادی به ارزش ۴۱۸.۵ میلیون دلار که مسیر بازنشستگی نهایی نخستین ناو هواپیمابر هستهای جهان را پس از سالها برنامهریزی و چالشهای حقوقی هموار میکند.
قرار است خدمه این ناو بازنشسته را در موبایل، آلاباما، قطعهقطعه کنند، مواد قابل بازیافت را جدا کنند و پسماندهای خطرناک، از جمله مواد رادیواکتیو سطح پایین، را به مراکز دفع مجاز منتقل کنند. نیروی دریایی آمریکا انتظار دارد این پروژه تا سپتامبر ۲۰۳۰ به پایان برسد.
آخرین مأموریت یک ناو تاریخی
کمتر ناوی در تاریخ نیروی دریایی آمریکا مانند Enterprise تأثیرگذار بوده است. این ناو در سال ۱۹۶۱ وارد خدمت شد و به نخستین ناو هواپیمابر جهان با پیشران هستهای تبدیل شد؛ ناوی که بیش از نیم قرن در خدمت باقی ماند.
طراحی Enterprise با تمام ناوهای هواپیمابر پس از خود تفاوت داشت. مهندسان هشت رآکتور هستهای برای آن در نظر گرفتند که به ناو امکان میداد در مأموریتهای طولانی در سراسر جهان، بدون نیاز مکرر به سوختگیری فعالیت کند.
این ناو در بحران موشکی کوبا حضور داشت، در جنگ ویتنام عملیات هوایی انجام داد و بعدها در عملیاتهای نظامی آمریکا در افغانستان و عراق نیز به کار گرفته شد. Enterprise همچنین در سال ۱۹۶۴ یکی از مهمترین نمایشهای توان پیشران هستهای نیروی دریایی آمریکا را انجام داد. در عملیات Sea Orbit، این ناو همراه با دو شناور هستهای دیگر بدون توقف برای سوختگیری، سفری دریایی به دور جهان انجام داد و توانایی فعالیت مستقل کشتیهای هستهای را به نمایش گذاشت.
نیروی دریایی آمریکا در سال ۲۰۱۲ این ناو را بازنشسته و پنج سال بعد سوخت هستهای آن را خارج کرد. از آن زمان، Enterprise در مرکز کشتیسازی Newport News Shipbuilding در ویرجینیا باقی مانده بود تا چالشهای فنی و قانونی مربوط به اوراقسازی چنین ناو منحصربهفردی بررسی شود.
NorthStar سال گذشته پس از برندهشدن در یک مناقصه رقابتی، قرار بود این پروژه را با قراردادی ۵۳۶.۷ میلیون دلاری انجام دهد، اما این تصمیم دوام نیاورد.
یکی دیگر از شرکتکنندگان در مناقصه ادعا کرد نقص در سامانه خرید دولتی باعث شده پیشنهاد آن پیش از پایان مهلت به نیروی دریایی آمریکا نرسد. دادگاه دعاوی فدرال آمریکا این موضوع را نیازمند بررسی دوباره دانست و از نیروی دریایی خواست فرآیند انتخاب را باز کند.
پس از دور دوم رقابت، NorthStar دوباره بهعنوان برنده انتخاب شد. قرارداد جدید ۴۱۸.۵ میلیون دلار ارزش دارد؛ حدود ۱۱۸ میلیون دلار کمتر از قرارداد اولیه.
نیروی دریایی این قرارداد را به شکل قیمت ثابت تنظیم کرده است؛ یعنی مسئولیت هزینههای اضافی احتمالی بر عهده پیمانکار خواهد بود، نه مالیاتدهندگان. حدود ۴۱۵.۵ میلیون دلار از این مبلغ از بودجه عملیات و نگهداری نیروی دریایی در سال مالی ۲۰۲۵ تأمین میشود.
الگویی برای آینده ناوهای هستهای
کارگران طی چند سال آینده Enterprise را بهصورت مرحلهبهمرحله از هم جدا خواهند کرد. فولادی که خطر ایمنی نداشته باشد وارد چرخه بازیافت معمولی میشود و متخصصان مواد رادیواکتیو و دیگر پسماندهای خطرناک را جداگانه بستهبندی کرده و به مراکز دفع تأییدشده منتقل میکنند.
گزارشها نشان میدهد حدود ۳۵ هزار تن فولاد بازیافتی از Enterprise ممکن است در ساخت USS Enterprise (CVN-80)، ناو هواپیمابر آینده از کلاس Gerald R. Ford که این نام تاریخی را به ارث خواهد برد، استفاده شود.
این پروژه تنها به یک ناو محدود نمیشود. Enterprise نخستین ناو هواپیمابر هستهای آمریکا است که بهطور کامل از طریق یک شرکت تجاری اوراق میشود و تجربه حاصل از آن میتواند بهعنوان الگویی برای نیروی دریایی آمریکا در زمان بازنشستگی ناوهای کلاس Nimitz مورد استفاده قرار گیرد.
تجربهای که طی چهار سال آینده به دست میآید، احتمالاً مسیر پروژههای آینده برای اوراقسازی پیچیدهترین شناورهای نیروی دریایی آمریکا را شکل خواهد داد.
