علت جهش امروز قیمتها در بازار ارز چه بود؟
آلبرت بغزیان در گفتوگو با خبرنگار سایت طلا، درباره دلایل افزایش نرخ دلار در بازار آزاد، با اشاره به تغییر رئیس بانک مرکزی اظهار کرد: آغاز جهش اخیر نرخ ارز همزمان با تغییر رئیس بانک مرکزی اتفاق افتاده است، اما برای ارزیابی دقیق این موضوع باید مشخص شود که مدیریت قبلی و فعلی بانک مرکزی چه تفاوتی در سیاستگذاری و مدیریت بازار ارز داشتهاند.
وی افزود: باید از مسئولان بانک مرکزی شنید که چه تغییری در رویه مدیریت بازار ایجاد شده است؛ اینکه آیا در گذشته برای کنترل بازار تزریق ارز انجام میشده و اکنون انجام نمیشود یا اینکه اساساً استراتژی و دیدگاه مدیریت بازار تغییر کرده است.
این استاد دانشگاه تهران با تأکید بر اهمیت نگاه رئیس بانک مرکزی به بازار ارز گفت: حتی تغییر فرد میتواند بر بازار اثرگذار باشد، چه رسد به اینکه استراتژی مدیریت بازار تغییر کرده باشد. بنابراین باید مشخص شود که سیاستگذار همچنان بر کنترل نرخ ارز و حفظ آن در یک محدوده مشخص تأکید دارد یا رویکرد دیگری را دنبال میکند.
بغزیان ادامه داد: عملکرد بازار یا تالار توافقی ارز نیز در این میان اهمیت دارد؛ چراکه این بازار در حال حاضر تا حدی با بازار آزاد همراه شده و همین موضوع میتواند بر انتظارات فعالان اقتصادی و روند قیمتها اثر بگذارد.
وی با اشاره به اظهارات اخیر عبدالناصر همتی درباره وضعیت درآمدهای ارزی کشور گفت: مطرح شدن این موضوع که درآمد ارزی حاصل از فروش نفت به صفر رسیده، میتواند بر انتظارات بازار تأثیر بگذارد. در شرایطی که بازار نسبت به وضعیت منابع ارزی کشور حساس است، چنین اظهارنظرهایی میتواند زمینهساز شکلگیری انتظارات جدید شود.
این اقتصاددان همچنین تشدید تحریمهای ثانویه و محدودیتهای مالی را از دیگر عوامل مؤثر بر بازار ارز دانست و گفت: محدود شدن مسیرهای انتقال درآمدهای نفتی و منابع ارزی کشور، از نظر واقعی و روانی بر بازار اثرگذار است.
فروش ۵۰۰ میلیون دلار نتوانست التهاب بازار را کاملاً مهار کند
بغزیان با اشاره به عرضه ۵۰۰ میلیون دلار برای تنظیم بازار ارز اظهار کرد: این اقدام اثر روانی قابل توجهی داشت و توانست برای مدتی بازار را در محدوده ۲۰۰ هزار تومان نگه دارد، اما حجم و قیمت عرضه به اندازهای نبود که بتواند التهاب بازار را بهطور کامل برطرف کند.
وی افزود: عرضه ارز با نرخ حدود ۱۹۵ هزار تومان، در کنار مسائلی مانند مالیات و نحوه دریافت ارز، نتوانست جذابیت کافی برای خروج بازار از وضعیت التهابی ایجاد کند. از سوی دیگر، بیاعتمادی نسبت به دولت و بانک مرکزی نیز میتواند بر رفتار خریداران اثرگذار باشد؛ چراکه ممکن است خریدار نسبت به دریافت بهموقع اسکناس یا ارز خریداریشده اطمینان کافی نداشته باشد.
این استاد دانشگاه تهران ادامه داد: ورود بانک مرکزی با اختلاف حدود پنج هزار تومان نسبت به نرخ بازار نیز در نهایت موجب شد بازار این تصور را پیدا کند که نرخ بالای ۲۰۰ هزار تومان دیگر عددی غیرمعقول نیست و همین مسئله میتواند مقاومت قیمت در سطوح بالاتر را افزایش دهد.
بازار آزاد ارز چطور نرخ تعیین میکند؟
بغزیان درباره سازوکار تعیین نرخ در بازار آزاد نیز گفت: باید مشخص شود نرخ موسوم به «بازار آزاد» دقیقاً کجا و توسط چه کسانی تعیین میشود. اینکه یک نرخ در سایتها، کانالها یا تابلوهای مختلف اعلام میشود، به معنای وجود یک بازار کاملاً آزاد و خارج از هرگونه اثرگذاری سیاستگذار نیست.
وی افزود: در نهایت، گروههایی در بازار وجود دارند که نرخ را اعلام میکنند و سایر فعالان نیز بر اساس همان نرخها تصمیم میگیرند. نرخهایی مانند تتر و درهم نیز میتوانند در شکلگیری انتظارات بازار ارز نقش داشته باشند.
این اقتصاددان تصریح کرد: ممکن است عدهای با اعلام یک نرخ بالاتر تلاش کنند موج جدیدی در بازار ایجاد کنند و در صورت همراه شدن سایر فعالان، این موج به افزایش واقعی قیمت منجر شود.
افزایش تنش نظامی، ریسک جدید بازار ارز
بغزیان درباره تأثیر تشدید تنشهای نظامی بر بازار ارز نیز اظهار کرد: اگر حمله نظامی سنگینی در منطقه اتفاق بیفتد، طبیعی است که بازار ارز واکنش نشان دهد و احتمال مشاهده قیمتهای بالاتر دلار وجود خواهد داشت.
وی با اشاره به تفاوت شرایط فعلی با دوره ابتدایی جنگ گفت: در دورههای قبلی موشکباران و تنشهای نظامی، نرخ ارز الزاماً چنین افزایشی نداشت. حتی بازار مسکن نیز با چنین رشدی مواجه نشده بود و قیمت طلا نیز برای مدتی به سطوح پیش از جنگ بازنگشته بود.
بغزیان افزود: اکنون با وجود اینکه بخشی از جامعه تا حدی با شرایط موجود کنار آمده، در بازارهایی مانند مسکن، فولاد و پتروشیمی افزایش قیمتهایی مشاهده میشود که این وضعیت نیازمند بررسی است.
وی گفت: به نظر میرسد اخبار جنگ با نرخ ارز همراه شده است؛ به این معنا که نرخ ارز در واکنش به اخبار منفی افزایش مییابد، اما هنگام بهبود اخبار، با همان سرعت به سطوح قبلی بازنمیگردد.
