ردپای WHO در تاخیر تامین واکسن‌های آنفلوآنزا | مشکل فقط مربوط به ایران نیست

به گزارش همشهری آنلاین، تأمین واکسن آنفلوآنزا امسال با تأخیر همراه شده و حواشی زیادی به همراه داشته است. اتفاقی که منجر به انتشار اطلاعیه‌ای از سوی وزارت بهداشت هم شد و اعلام کردند که تاخیر در تولید و تحویل برخی تولیدکنندگان خارجی، افزایش قیمت، محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها، دشواری نقل‌وانتقال مالی و چالش‌های حمل‌ونقل بین‌المللی، فرآیند تامین واکسن آنفلوآنزا را با پیچیدگی و تاخیر همراه کرده است. در این بیانیه همچنین تاکید شده که در سال‌های گذشته بخش قابل توجهی از واکسن آنفلوآنزا از منابع اروپایی تامین می‌شد، اما با توجه به عدم تحقق به‌موقع این مسیر برای فصل جاری، وزارت بهداشت برای جلوگیری از تاخیر بیشتر، تامین واکسن از منابع جایگزین را نیز دنبال کرده و این تامین از منابع چین و روسیه انجام شده است. محمد هاشمی، سخنگوی سازمان غذا و دارو و محمدمهدی مجاهدیان، معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی ایران در تلویزیون همشهری درباره چرایی تاخیر در تامین این واکسن‌ها نکات مهمی را مطرح کرده‌اند که بخشی از آن را در ادامه می‌خوانید. فیلم کامل این گفتگو را در این لینک ببنید. [دارو هست یا نیست؟ پشت پرده افزایش قیمت و کمبود داروها]

چرا واکسن به‌موقع واکسن آنفلوآنزا تامین نشد؟

هاشمی درباره دلایل تأمین نشدن به‌موقع واکسن آنفلوآنزا در سال جاری می‌گوید: برنامه‌ریزی‌ها مانند سال‌های گذشته انجام شد، اما شرکت‌های تولیدکننده واکسن آنفلوآنزا نیز تولیدات خود را با یک تا دو ماه تأخیر آغاز کردند. بنابراین هر مشکلی که در تأمین سایر داروها داشتیم، در زمینه واکسن آنفلوآنزا هم وجود داشت.

او با تأکید بر اینکه سازمان غذا و دارو از تأمین واکسن ناامید نشده است، ادامه می‌دهد: از هر طریق ممکن تلاش کردیم این روند را جلو ببریم و تعهد کرده‌ایم برای مهرماه امسال دست‌کم یک میلیون دز واکسن آنفلوآنزا در کشور موجود باشد. در کنار آن، تلاش برای تأمین دزهای بیشتر نیز ادامه دارد.

هاشمی با اشاره به اینکه امسال ممکن است واکسن به اندازه سال‌های گذشته تأمین نشود، می‌گوید: لزوماً همه افراد نیازمند تزریق واکسن آنفلوآنزا نیستند. اولویت با گروه‌های پرخطر، از جمله زنان باردار و بیماران زمینه‌ای و همچنین کادر درمان است. در صورت واردات دزهای بیشتر، سایر گروه‌ها نیز می‌توانند تحت پوشش قرار بگیرند.

به گفته سخنگوی سازمان غذا و دارو، در خرید واکسن عوامل مختلفی از جمله قیمت و امکان حمل‌ونقل مناسب آن تأثیرگذار است.

تأخیر فقط مربوط به ایران نبود

مجاهدیان هم درباره تأخیر در تأمین واکسن آنفلوآنزا به یک عامل فنی در زنجیره تولید جهانی اشاره می‌کند و می‌گوید: سازمان جهانی بهداشت هر سال سویه‌های جدید ویروس آنفلوآنزا را که قرار است در فصل پیش رو شیوع پیدا کنند، مشخص و به تولیدکنندگان واکسن اعلام می‌کند. امسال این اعلام با حدود دو ماه تأخیر همراه شد.

او ادامه می‌دهد: این تأخیر باعث شد کل فرآیند تولید جهانی، از سویه‌یابی و کشت ویروس گرفته تا ساخت آنتی‌ژن، فرمولاسیون، بسته‌بندی و صادرات، با تأخیر مواجه شود.

مجاهدیان تأکید می‌کند: بنابراین تأخیری که در توزیع واکسن در ایران شاهد بودیم، تنها ناشی از مسائل داخلی نبود و کل زنجیره تأمین جهانی با وقفه مواجه شد. در چنین شرایطی، مدیریت توزیع واکسن اهمیت بیشتری پیدا می‌کند تا دسترسی گروه‌های اولویت‌دار تضمین شود.

واکسن روسی و چینی؛ چالش برند

معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی ایران همچنین به یکی دیگر از چالش‌های تأمین واکسن اشاره می‌کند و می‌گوید: بخشی از مردم به برند واکسن حساس هستند و همین مسئله می‌تواند برای واردکنندگان چالش ایجاد کند. واردکننده ممکن است نگران باشد که در صورت واردات واکسن‌های روسی یا چینی، استقبال کافی از آنها صورت نگیرد و متضرر شود.
او درباره تولید داخلی واکسن آنفلوآنزا نیز می‌گوید: امسال شرکت تولیدکننده واکسن داخلی به دلیل اینکه نمی‌توانست محصول خود را با قیمتی قابل رقابت با واکسن وارداتی عرضه کند، از تولید واکسن انصراف داد.

مجاهدیان ادامه می‌دهد: حتی اگر تولید داخلی ادامه پیدا می‌کرد، این پرسش مطرح بود که با توجه به تحریم‌ها، آیا سویه جدید آنفلوآنزا و اطلاعات علمی مورد نیاز برای ساخت واکسن در اختیار شرکت تولیدکننده داخلی قرار می‌گرفت یا خیر. این احتمال وجود داشت که به دلیل تحریم‌ها، دسترسی به اطلاعات علمی به‌روز برای تولید واکسن با محدودیت مواجه شود.

واکسیناسیون هنوز از فصل آنفلوآنزا عقب نمانده است؟

مجاهدیان درباره زمان ورود واکسن‌ها نیز می‌گوید: اگر سازمان غذا و دارو دزهای وعده داده‌شده را در مهرماه تحویل دهد، به‌نظر می‌رسد تأخیر قابل توجهی در واکسیناسیون رخ نداده باشد و تنها بخشی از شهریور را از دست داده‌ایم.

او اضافه می‌کند: پس از تزریق واکسن، حدود ۱۰ تا ۱۵ روز زمان لازم است تا ایمنی ایجاد شود و با توجه به اینکه پیک‌های آنفلوآنزا معمولاً در اواخر پاییز و زمستان رخ می‌دهد، تزریق واکسن در مهرماه همچنان می‌تواند فرصت مناسبی برای ایجاد ایمنی باشد.

پیش‌فروش واکسن ممنوع است

مجاهدیان درباره احتمال تخلف در فروش واکسن آنفلوآنزا نیز توضیح می‌دهد: هرگونه پیش‌فروش یا دریافت بیعانه برای رزرو واکسن در داروخانه‌ها ممنوع است. دریافت وجه برای کالایی که هنوز در داروخانه موجود نیست، اخلال در نظام توزیع محسوب می‌شود.

او می‌گوید: بازرسی‌های سرزده و سخت‌گیرانه انجام شده و با داروخانه‌هایی که اقدام به پیش‌فروش واکسن یا شرط‌گذاری برای فروش آن کرده‌اند، برخورد شده است.

بیشتر بخوانید:

• اطلاعیه مهم درباره واکسن آنفلوآنزا
• هشدار درباره واکسن‌های قاچاق آنفلوآنزا