سرگذشت عجیب جیانی اینفانتینو

جیانی اینفانتینو زمانی که در سال ۲۰۱۶ به عنوان قدرتمندترین چهره فوتبال جهان انتخاب شد، وعده داد تصویر فیفا را پاکسازی کند و «فوتبال را در مرکز توجه قرار دهد». اما یک دهه بعد، اینفانتینو به یکی از منفورترین افراد در فوتبال جهان تبدیل شده است، به‌خصوص پس از طرح جنجالی او برای خصوصی‌سازی جام جهانی.

اینفانتینو در سال‌های اخیر روابط نزدیکی با چهره‌های سیاسی و قدرتمند جهان از جمله دونالد ترامپ داشته و اکنون درگیر یک جنگ بزرگ با اتحادیه فوتبال اروپا (یوفا) و الکساندر چفرین، رئیس آن، شده است. تمام کشورهای عضو یوفا، از جمله انگلیس، اعلام کرده‌اند اگر طرح بحث‌برانگیز FIFA Forward Enterprise اینفانتینو اجرایی شود، جام جهانی را تحریم خواهند کرد. این طرح در واقع شامل راه‌اندازی یک شرکت تجاری جدید زیرمجموعه فیفا است که به نهاد حاکم بر فوتبال جهان اجازه می‌دهد بخشی از مسابقات و درآمدهای تورنمنت‌های خود را به سرمایه‌گذاران خصوصی واگذار کند.

پس از واکنش کشورهای اروپایی، فدراسیون‌های فوتبال آمریکای شمالی، مرکزی و آسیا نیز مخالفت شدید خود را با این پیشنهاد اعلام و آن را رد کردند. با این حال، اینفانتینو اعلام کرده است که قصد دارد با وجود تمامی انتقادها و مخالفت‌ها، برنامه خود را ادامه دهد. یوفا که اینفانتینو بیش از ۱۵ سال برای آن کار کرده بود، طرح‌های او را «غیرمسئولانه و غیرقابل دفاع» توصیف کرده است. اختلاف میان فوتبال اروپا و مدیریت فعلی فیفا به مرحله‌ای رسیده که بسیاری معتقدند این شکاف دیگر قابل ترمیم نیست.

در سال ۲۰۱۶ و پیش از انتخاب اینفانتینو به عنوان رئیس فیفا، دیوید گیل، مدیر وقت اتحادیه فوتبال انگلیس (FA)، پیروزی او در انتخابات ریاست فیفا را «روزی خوب برای فوتبال» توصیف کرده بود. همچنین گرگ دایک، رئیس وقت اتحادیه فوتبال انگلیس، اینفانتینو را فردی «صریح و قابل اعتماد» دانست. اما اکنون این سؤال مطرح است: چگونه شرایط به اینجا رسید؟

داستان زندگی اینفانتینو از شهر کوهستانی بریگ در منطقه آلپ سوئیس آغاز می‌شود، جایی که او در ۲۳ مارس ۱۹۷۰ به دنیا آمد. او کوچک‌ترین فرزند از میان سه فرزند خانواده بود. رئیس فیفا در خانواده‌ای از مهاجران ایتالیایی طبقه کارگر متولد شد. وینچنزو، پدرش، در سرویس قطارهای شبانه منطقه کار می‌کرد و ماریا، مادرش، در کیوسک ایستگاه قطار مشغول به کار بود.

اینفانتینو با موهای قرمز و صورت پر از کک‌ومک بزرگ شد و از همان دوران کودکی به‌شدت شیفته فوتبال بود. سخنرانی جنجالی او در سال ۲۰۲۲ که در آن گفت: «امروز احساس می‌کنم قطری هستم. امروز احساس می‌کنم عرب هستم. امروز احساس می‌کنم آفریقایی هستم. امروز احساس می‌کنم فردی دارای معلولیت هستم. امروز احساس می‌کنم کارگر مهاجر هستم»، یک بخش دیگر هم داشت که کمتر مورد توجه قرار گرفت. او در ادامه گفت:

اما من خودم را شبیه آنها احساس می‌کنم، چون می‌دانم تبعیض و مورد آزار قرار گرفتن به‌عنوان یک فرد خارجی در کشوری بیگانه چه معنایی دارد.

اینفانتینو سپس درباره دوران کودکی خود توضیح داد:

وقتی کودک بودم مورد تمسخر قرار می‌گرفتم؛ چون موهای قرمز و کک‌ومک داشتم و علاوه بر آن ایتالیایی بودم، پس تصور کنید چه شرایطی داشتم.

دانیل نلن، پسرعموی اینفانتینو، سال گذشته به نشریه اتلتیک گفت:

ما این نژادپرستی را از سوی سوئیسی‌ها احساس می‌کردیم. جیانی موهای قرمز و پوستی پر از کک‌ومک داشت. این موضوع مشکل بزرگی نبود. مشکل اصلی بیشتر مربوط به ایتالیایی بودن او می‌شد.

اینفانتینو که از کودکی هوادار اینترمیلان بود، تلاش کرد مسیر خود را در فوتبال پیدا کند، اما هرگز از تیم سوم باشگاه محلی اف‌سی بریگ-گلیس فراتر نرفت، تیمی که مادرش لباس‌های بازیکنان آن را می‌شست.

پس از کنار گذاشتن رؤیای فوتبالیست شدن، هرچند پیش از آن مدتی به عنوان رئیس باشگاه بریگ-گلیس فعالیت کرد، اما اینفانتینو راهی دانشگاه فریبورگ شد تا در رشته حقوق تحصیل کند. شایان ذکر است که دانشگاهی حدود دو ساعت با زادگاهش فاصله داشت. نلن درباره پسرعمویش می‌گوید:

او می‌گفت اگر به اندازه کافی خوب نیستم که فوتبالیست شوم، می‌خواهم وکیل فوتبالیست‌ها باشم. همیشه ایده‌اش این بود که کاری مرتبط با فوتبال انجام دهد.

پس از فارغ‌التحصیلی در دهه ۱۹۹۰، اینفانتینو شغلی در مرکز بین‌المللی مطالعات ورزشی (CIES) پیدا کرد. او در نقش مشاور حقوقی، به توسعه برنامه FIFA Master پرداخت، دوره‌ای آموزشی در زمینه مدیریت، حقوق و علوم انسانی ورزش که همچنان فعال است.

فعالیت اینفانتینو در CIES باعث شد او در آگوست سال ۲۰۰۰ نخستین سمت خود را در یوفا به دست آورد و ابتدا وارد بخش حقوقی این نهاد شود. در سال‌های ابتدایی حضورش در یوفا، اینفانتینو در سال ۲۰۰۱ با لینا الأشقر ازدواج کرد و این زوج بعدها صاحب چهار دختر شدند. گفته می‌شود که اینفانتینو به هفت زبان از جمله عربی صحبت می‌کند و حتی در اوایل سال جاری میلادی تابعیت لبنان را نیز دریافت کرده است. پس از تصدی چندین سمت مختلف در بخش حقوقی یوفا، مسیر حرفه‌ای اینفانتینو پس از انتخاب میشل پلاتینی به عنوان رئیس یوفا در سال ۲۰۰۷ سرعت گرفت.

در همان سال، اینفانتینو به سمت معاون دبیرکل یوفا منصوب و در اکتبر ۲۰۰۹ به عنوان دبیرکل یوفا انتخاب شد که یکی از مهم‌ترین جایگاه‌های مدیریتی این سازمان پس از پلاتینی محسوب می‌شود. در این جایگاه عمومی، اینفانتینو برای هواداران فوتبال به چهره‌ای آشنا تبدیل شد، زیرا نقش پررنگی در اجرای مراسم قرعه‌کشی مسابقات، به‌ویژه لیگ قهرمانان اروپا، داشت. اینفانتینو در دوران دبیرکلی یوفا نقش مهمی در اجرای قوانین بازی جوانمردانه مالی (Financial Fair Play) بین سال‌های ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۱، راه‌اندازی لیگ ملت‌های اروپا در سال ۲۰۱۴ و آماده‌سازی برای یورو ۲۰۱۶ با فرمت گسترده‌تر ایفا کرد.

با وجود افزایش شهرت و نفوذ او، در آن دوره کمتر کسی احتمال می‌داد اینفانتینو روزی به ریاست فیفا برسد، در واقع بسیاری رئیس بعدی را رئیس وقت او یعنی پلاتینی می‌دانستند. اما یک رسوایی بزرگ در قلب فیفا و یوفا فرصت بزرگی برای اینفانتینو ایجاد کرد. سپ بلاتر در سال ۲۰۱۵ بار دیگر به عنوان رئیس فیفا انتخاب شد، اما تنها چند روز بعد در پی یک پرونده فساد گسترده اعلام کرد که قصد کناره‌گیری دارد. پلاتینی یکی از گزینه‌های اصلی جانشینی بلاتر بود، اما زمانی که مشخص شد پلیس سوئیس در حال بررسی پرداخت‌هایی میان این دو نفر است، شرایط تغییر کرد.

هر دو نفر با محرومیت‌های طولانی‌مدت مواجه گشتند، هرچند که بعدها در دادگاه از اتهامات تبرئه شدند. پس از آن، اینفانتینو نامزدی خود برای ریاست فیفا را اعلام کرد. یک منبع اخیراً درباره کمپین انتخاباتی او در مقایسه با کمپین پلاتینی به روزنامه تلگراف گفت:

شاید آن را کپی و پیست نکرده باشد، اما تقریباً همین کار را انجام داده است.

در فوریه ۲۰۱۶، اینفانتینو با شکست شیخ سلمان بن ابراهیم آل خلیفه، رئیس کنفدراسیون فوتبال آسیا، به ریاست فیفا رسید. جالب اینکه در این مسیر، کمک مالی ۵۰۰ هزار یورویی یوفا به کمپین او نقش بسزایی داشت، نهادی که امروز به یکی از مخالفان سرسخت او تبدیل شده است. اینفانتینو پس از انتخاب شدن گفت:

می‌خواهم رئیس همه شما باشم. من در سراسر جهان سفر کرده‌ام و به این کار ادامه خواهم داد. می‌خواهم با همه شما همکاری کنم تا دوره جدیدی را بازسازی کنیم، دوره‌ای که در آن فوتبال را در مرکز توجه قرار دهیم.

اکنون وارد دوره‌ جدیدی می‌شویم. تصویر فیفا را بازسازی خواهیم کرد و مطمئن می‌شویم همه از کاری که انجام می‌دهیم خوشحال باشند.

در یک دهه‌ای که اینفانتینو هدایت فیفا را بر عهده داشته، این سازمان همچنان مسیر تجاری‌سازی گسترده‌ای را که در دوران ریاست سپ بلاتر آغاز شده بود، ادامه داده. بزرگ‌ترین میراث اینفانتینو تا امروز، گسترش جام جهانی به ۴۸ تیم در ایالات متحده و همچنین بازطراحی جام جهانی باشگاه‌ها با حضور ۳۲ تیم است، رقابتی که ۱۲ ماه قبل در آمریکا برگزار شد و اعتراض بسیاری از باشگاه‌ها را به همراه داشت.

میزبانی جام جهانی ۲۰۳۴ نیز به شکل جنجالی به عربستان سعودی واگذار شد، کشوری که به دلیل سابقه حقوق بشری خود با انتقادهای گسترده‌ای روبه‌رو است. این تصمیم را پس از آن گرفتند که عربستان بدون رقیب جدی وارد فرآیند میزبانی شد و تنها گزینه باقی‌مانده بود. استرالیا نیز در ابتدا به حضور در رقابت میزبانی علاقه‌مند بود، اما در نهایت کنار کشید، زیرا این نگرانی وجود داشت که احتمالاً رقابت با قدرت مالی گسترده عربستان سعودی، نتیجه‌ای ندارد.

اینفانتینو در دوران ریاست خود روابط نزدیکی با چهره‌های سیاسی جهان برقرار کرده است. او پیش از جام جهانی ۲۰۱۸ روسیه با ولادیمیر پوتین دیدار و همکاری داشت و سال بعد نیز از سوی رئیس‌جمهور روسیه نشان «دوستی» گرفت. پس از آن، او رابطه نزدیکی با دونالد ترامپ برقرار کرد، ترامپ پس از دریافت نخستین جایزه جنجالی یعنی جایزه صلح فیفا در دسامبر گذشته، اینفانتینو را «پادشاه فوتبال» دانست.

در شرایطی که جدیدترین طرح اینفانتینو خطر ایجاد شکاف عمیق در ساختار فوتبال را به همراه دارد و او هم‌زمان وارد نبردی جدی با همکاران سابق خود در یوفا شده است، یکی از اعضای پیشین این نهاد در گفت‌وگو با نشریه اتلتیک اظهار می‌کند:

آن جیانی‌ که امروز می‌بینم و می‌شنوم را دیگر نمی‌شناسم.

با توجه به اینکه آینده اینفانتینو در رأس فیفا اکنون بیش از هر زمان دیگری در معرض خطر قرار گرفته، ممکن است «منفورترین مرد فوتبال» خیلی زود مجبور شود چهره و مسیر تازه‌ای برای خود انتخاب کند.