طراح جام قهرمانی جام جهانی کیست؟
جام قهرمانی جام جهانی فوتبال بدون تردید ارزشمندترین و شناختهشدهترین جام دنیای فوتبال و حتی یکی از نمادینترین جامهای ورزشی جهان محسوب میشود. این جام در طول دهههای گذشته توسط اسطورههای بزرگی مانند لیونل مسی، فرانتس بکنباوئر و دیهگو مارادونا بالای سر رفته است، اما بسیاری از هواداران هنوز از جزئیات طراحی، ساخت و تاریخچه آن اطلاع چندانی ندارند؛ جامی که در فینال جام جهانی ۲۰۲۶، آرژانتین و اسپانیا برای تصاحب آن رقابت خواهند کرد.
حقایقی در مورد جام جهانی
برخلاف تصور بسیاری از مردم، جام قهرمانی جام جهانی از طلای خالص ۱۸ عیار ساخته شده، اما درون آن توخالی است تا وزنش به اندازهای باشد که بتوان آن را بهراحتی بلند کرد. برخی از مشخصات این جام عبارتاند از:
- ارتفاع ۳۶.۸ سانتیمتر
- وزن ۶.۱۷۵ کیلوگرم
- طراحی جام را سیلویو گاتزانیگا، مجسمهساز ایتالیایی، و ساخت آن را شرکت برتونی در شهر میلان انجام داده است
- جام از طلای ۱۸ عیار ساخته شده، اما برای کاهش وزن، داخل آن را توخالی در نظر گرفتهاند
- پایه جام دارای دو لایه سنگ سبزرنگ مالاکیت است
- قهرمانان جام جهانی نسخه اصلی را نزد خود نگه نمیدارند و تنها یک نسخه آبکاریشده با طلا دریافت میکنند
- طرح جام دو انسان را نشان میدهد که کره زمین را بالای سر خود نگه داشتهاند
- نسخه اصلی جام بهطور دائمی در موزه فیفا در زوریخ نگهداری میشود
- روی پایه جام فضای کافی برای حک شدن نام قهرمانان تا سال ۲۰۳۸ در نظر گرفته شده است
طراحی کاپ جام جهانی و جنس آن
جام فعلی با استفاده از روش قدیمی ریختهگری موسوم به موم گمشده ساخته شده است؛ تکنیکی باستانی که هزاران سال پیش نیز برای ساخت مجسمههای کلاسیک مورد استفاده قرار میگرفت. طراحی این جام نمادی از پیروزی، اتحاد جهانی و شکوه ورزش است. در این اثر هنری، دو ورزشکار بهصورت نمادین از پایه جام رو به بالا حرکت کردهاند و با دستان خود کره زمین را نگه داشتهاند، تصویری که لحظه اوج شادی پس از قهرمانی را به نمایش میگذارد. اگرچه جام کاملاً از طلای ۱۸ عیار ساخته شده، اما توخالی بودن آن باعث شده وزنش به حدود ۶.۱۷۵ کیلوگرم برسد. این جام ۳۶.۸ سانتیمتر ارتفاع و قطری حدود ۱۳ سانتیمتر در قسمت پایه دارد.
طراح جام جهانی چه کسی بود؟
طراحی جام فعلی جام جهانی را سیلویو گاتزانیگا، مجسمهساز اهل میلان ایتالیا، انجام داد. او که سابقه طراحی مدالها و جامهای ورزشی مختلف را داشت، در سال ۱۹۷۱ در مسابقه طراحی فیفا شرکت کرد. در این رقابت، ۵۳ طرح از هفت کشور مختلف ارائه شده بود، اما گاتزانیگا با ارائه یک مدل گچی سهبعدی در کنار طرح اولیه خود توانست نظر مسئولان فیفا را جلب کرده و برنده مسابقه شود.
او بعدها درباره ایده طراحی این جام گفت:
میخواستم جامی طراحی کنم که نماد قهرمانی باشد، اما نه قهرمانی فراتر از انسان.
گاتزانیگا بعدها طراحی جامهای مهم دیگری از جمله جام یوفا و سوپرجام اروپا را نیز بر عهده گرفت.
تاریخچه جام قهرمانی جام جهانی
پیش از جام فعلی، از سال ۱۹۳۰ تا ۱۹۷۰ قهرمانان جام جهانی جام ژول ریمه را دریافت میکردند. این جام که توسط آبل لافلور، هنرمند فرانسوی، طراحی شده بود، مجسمهای با روکش نقره و طلا از نایکی، الهه پیروزی در اساطیر یونان، را به تصویر میکشید.
در آن زمان، فیفا قانونی داشت که براساس آن هر کشوری که سه بار قهرمان جام جهانی شود، میتواند جام ژول ریمه را برای همیشه در اختیار داشته باشد. برزیل با کسب سومین عنوان قهرمانی خود در سال ۱۹۷۰ موفق شد مالک دائمی این جام شود. اما داستان جام ژول ریمه پایان خوشی نداشت. این جام در سال ۱۹۸۳ از شهر ریودوژانیرو به سرقت رفت و تاکنون هیچگاه پیدا نشده است.
البته این نخستین باری نبود که جام جهانی دزدیده میشد. چند ماه پیش از آغاز جام جهانی ۱۹۶۶ در انگلیس نیز جام ژول ریمه به سرقت رفت، اما یک هفته بعد سگی به نام پیکلز بهطور اتفاقی آن را پیدا کرد و به یکی از مشهورترین قهرمانان غیرمنتظره تاریخ فوتبال تبدیل گشت. پس از معرفی جام جدید در سال ۱۹۷۴، فیفا قانون قبلی را تغییر داد. بر اساس مقررات فعلی، نسخه اصلی جام جهانی هیچگاه بهطور دائمی به هیچ کشوری واگذار نخواهد شد، حتی اگر یک تیم بارها قهرمان جهان شود. قهرمانان تنها در مراسم اهدای جام نسخه اصلی را در اختیار میگیرند و پس از آن، یک نسخه آبکاریشده با طلا به آنها اهدا میگردد.
