وضعیت اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۶

نکات کلیدی:

• اتحادیه اروپا یک اتحادیه سیاسی و اقتصادی متشکل از ۲۷ کشور اروپایی است.
• تا سال ۲۰۲۶، ۹ کشور دیگر نیز به‌طور رسمی نامزد عضویت در اتحادیه اروپا هستند.
• اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، پیشنهاد کرده است کانادا به نخستین «عضو وابسته» اتحادیه اروپا تبدیل شود؛ هرچند جزئیات این جایگاه هنوز مشخص نشده است.

اتحادیه اروپا دومین اقتصاد بزرگ جهان است. این بلوک طی چند دهه به‌تدریج گسترش یافته، اما سال ۲۰۲۶ می‌تواند شاهد شکل‌گیری نوع کاملاً جدیدی از همکاری با این اتحادیه باشد.

این نقشه، اتحادیه اروپا با ۲۷ عضو را در سپتامبر ۲۰۲۶ نشان می‌دهد و در کنار اعضای این بلوک، ۹ کشور نامزد رسمی عضویت و بریتانیا، تنها عضو سابق اتحادیه اروپا، را نیز مشخص می‌کند.

اتحادیه اروپا چگونه به ۲۷ عضو رسید؟

نخستین شکل‌گیری ساختاری که امروزه اتحادیه اروپا نامیده می‌شود، در دهه ۱۹۵۰ و با شش عضو آغاز شد: فرانسه، ایتالیا، آلمان غربی و سه کشور بنلوکس یعنی بلژیک، هلند و لوکزامبورگ.

تا زمان تأسیس اتحادیه اروپا به شکل امروزی در سال ۱۹۹۳، تعداد اعضا به ۱۲ کشور افزایش یافته بود. در این میان، آلمان متحدشده و اقتصادهای بزرگی مانند اسپانیا و بریتانیا نیز حضور داشتند.

بیش از سه دهه بعد، اتحادیه اروپا ۲۷ عضو کامل دارد. کرواسی جدیدترین عضو این اتحادیه است که در سال ۲۰۱۳، پس از بیش از پنج سال مذاکرات رسمی، به آن پیوست.

جدول زیر کشورهای عضو اتحادیه اروپا، سال پیوستن آن‌ها و پیش‌بینی تولید ناخالص داخلی اسمی آن‌ها در سال ۲۰۲۶ را نشان می‌دهد.

هم‌زمان با گسترش اتحادیه اروپا، روند یکپارچگی اقتصادی نیز عمیق‌تر شد. در سال ۱۹۹۳، اتحادیه اروپا بازار واحدی را ایجاد کرد که امکان جابه‌جایی آزاد کالا، خدمات، سرمایه و افراد را فراهم می‌کرد.

واحد پول مشترک، یورو، نیز در سال ۱۹۹۹ معرفی شد. بیش از یک ربع قرن بعد، حدود دو سوم کشورهای عضو اتحادیه اروپا در منطقه یورو قرار دارند.

یکپارچگی بیشتر البته با چالش‌هایی نیز همراه بوده است. بحران بدهی منطقه یورو فشار قابل‌توجهی بر این بلوک پولی وارد کرد و برگزیت نیز نخستین خروج یک عضو از اتحادیه اروپا بود. بریتانیا در پی همه‌پرسی سال ۲۰۱۶، در سال ۲۰۲۰ رسماً از اتحادیه اروپا خارج شد.

کدام کشورها ممکن است بعداً عضو شوند؟

خروج بریتانیا تعداد اعضای اتحادیه اروپا را از ۲۸ به ۲۷ کشور کاهش داد. بااین‌حال، ۹ کشور دیگر به‌طور رسمی نامزد عضویت در اتحادیه اروپا هستند.

ترکیه از سال ۱۹۹۹ طولانی‌ترین سابقه نامزدی را دارد، هرچند مذاکرات عضویت این کشور عملاً متوقف شده است. بیش از نیمی از کشورهای نامزد فعلی در منطقه بالکان غربی قرار دارند: آلبانی، بوسنی و هرزگوین، مونته‌نگرو، مقدونیه شمالی و صربستان.

مونته‌نگرو یکی از پیشرفته‌ترین نامزدها در روند عضویت محسوب می‌شود و مقام‌های این کشور درباره احتمال پیوستن به اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۸ گفت‌وگو کرده‌اند.

گرجستان، مولداوی و اوکراین در سال‌های اخیرتر وضعیت نامزدی را دریافت کرده‌اند. مولداوی و اوکراین در سال ۲۰۲۲ و گرجستان در سال ۲۰۲۳ به‌عنوان کشورهای نامزد شناخته شدند. اوکراین و مولداوی نیز در سال ۲۰۲۴ مذاکرات رسمی عضویت را آغاز کردند.

کانادا؛ مدل جدیدی برای عضویت؟

موضوع دیگر کانادا است. این کشور آمریکای شمالی در پی افزایش تنش‌های تجاری با همسایه جنوبی خود، آمریکا، به‌دنبال تقویت روابط با اتحادیه اروپا بوده است. بااین‌حال، کانادا به‌عنوان کشوری خارج از اروپا، در حال پیگیری عضویت معمول در اتحادیه اروپا نیست.

در عوض، اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، پیشنهاد کرده است کانادا به نخستین «عضو وابسته» اتحادیه اروپا تبدیل شود.

این جایگاه در حال حاضر در معاهدات اتحادیه اروپا وجود ندارد و ساختار دقیق آن هنوز مشخص نشده است. مذاکرات اولیه بر همکاری عمیق‌تر در حوزه‌هایی مانند تجارت، دفاع، فناوری، انرژی و امنیت اقتصادی متمرکز است.

کانادا و اتحادیه اروپا پیش‌تر نیز روابط خود را در حوزه‌های مختلف تقویت کرده‌اند. کانادا در سال ۲۰۲۶ نخستین کشور غیراروپایی شد که در طرح SAFE اتحادیه اروپا برای تأمین و خرید تجهیزات دفاعی مشارکت می‌کند.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، احتمال عضویت وابسته کانادا در اتحادیه اروپا را «اقدامی خصمانه» توصیف کرده و اتحادیه اروپا و کانادا را به اعمال تعرفه‌های بیشتر تهدید کرده است.